Column Sheila Sitalsing

Soms hoorde je, als je goed luisterde, iemand zachtjes fluisteren dat we sociale experimenten aan het uitvoeren waren op de zwaksten

Wanneer straks het decennium-Rutte voorbij is en we terugblikken op de jaren tien, zullen we heel precies kunnen aanwijzen waar de maatschappij het ingrijpendst is verbouwd: daar waar de kwetsbaren wonen, de mensen die leunen op de hulptroepen van de staat omdat de complexiteit van het leven ze soms boven het hoofd groeit.

Onder Rutte verhuisde de verantwoordelijkheid voor grote delen van de verzorgingsstaat van de rijksoverheid naar wethouders in Pijnacker-Nootdorp, Vlieland, Noord-Beveland en zo’n 350 andere gemeenten. Dat was goed bedoeld. De operatie ging gepaard met de enthousiasmetaal die bij het verkopen van zo’n operatie hoort: alles komt ‘dicht bij de burger’, de gemeente kent haar mensen en hun behoeften en kan perfect ‘maatwerk’ leveren, zorgbehoevenden zullen hun ‘eigen netwerken’ aanspreken en zo ‘zelf de regie houden’ en daar gelukkig van worden.

Omdat alles hierdoor ‘veel goedkoper’ zou worden, werd er op voorhand grotelijks gekort op de budgetten voor de langlopende zorg, de begeleiding van moeilijk inzetbare werklozen en de jeugdzorg.

Niemand hield het tegen. Bij de PvdA verheugden ze zich op nieuw wethouderssocialisme. Bij de VVD boekten ze fluitend de bezuinigingen in en zongen ze de lof van de kleine overheid. Bij het CDA zagen ze nieuwe kansen voor soevereiniteit in eigen kring. Wat D66 ervan vond ben ik vergeten. De tegenstand concentreerde zich bij minderheden zonder macht.

Kort daarvoor had de premier het begrip ‘participatiesamenleving’ in de troonrede laten zetten. Het werd een containerbegrip waar politici op zoek naar efficiency wel raad mee wisten. Een vrolijke grabbelton waarin zowel ouderparticipatiecrèches, soep voor de zieke buurman en eigenkrachtgelul in werden gestopt, als de complete overheveling naar gemeenten van de zorg voor mishandelde, verwaarloosde, ontspoorde en beschadigde kinderen.

Soms hoorde je, als je goed luisterde, iemand zachtjes fluisteren dat we sociale experimenten aan het uitvoeren waren op de zwaksten.

Vrijdag sloegen twee inspectie-organen alarm over de toestand in de jeugdbescherming en in de jeugdreclassering: in ‘de intensive care van de samenleving’, zoals de inspectie schrijft. De toestand is ‘abominabel’, kopte de krant. Er is te weinig personeel, er is te weinig geld, er is te weinig capaciteit om de circa 50 duizend kinderen in de knel tijdig en adequaat te helpen. Waardoor kinderen van wie de rechter heeft verordonneerd dat ze onmiddellijk in veiligheid moeten worden gebracht, acht maanden moeten wachten op hulp.

Het rapport leest als een woedend pamflet over ‘instroomlijsten’, ‘fourth-best oplossingen’, ‘noodverbanden’ en nog meer zaken die volgens de inspecteurs ‘niet acceptabel’ zijn. Er is gedoe over geld: omdat sommige gemeenten pas betalen bij ‘resultaat’, weigeren zorgaanbieders ‘te moeilijke gevallen’. En toen een jongere met jeugdreclassering vanwege een begeleid-wonenplek naar een andere gemeente moest, ontstond gesteggel tussen beide gemeenten, die elk vonden dat de andere moest betalen. De jongen hing tien weken in het luchtledige en viel terug op zijn oude, foute netwerk.

Hoofdinspecteur Hans Faber zei vrijdag in de Volkskrant: ‘Dat het systeem voor deze kinderen moet veranderen, is duidelijk. Hoe, dat is aan de politiek. As we speak zijn er mishandelde en verwaarloosde kinderen die geen hulp krijgen. De overheid draagt de verantwoordelijkheid. En die laat ze nu liggen.’

De minister belooft beterschap. Het woord ‘mislukt’ wilt hij niet verbinden aan de decentralisatie van de jeugdzorg, want ‘mislukt’ zou onaardig zijn tegenover de grootste operatie van de jaren-Rutte, maar ‘we sturen bij’. Er gaan taken van de gemeenten terug naar ‘een groter verband’.

Op naar nieuwe sociale experimenten met kinderen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden