ColumnBert Wagendorp

Socialist vs. superkapitalist in de finale van de politieke World Series: wát is er gebeurd?

null Beeld
Bert Wagendorp

Het gaat nu echt los met de presidentsverkiezingen in de VS: zaterdag zijn de voorverkiezingen in South Carolina en dinsdag is het Super Dinsdag, met verkiezingen in veertien staten. Goeie kans dat daarna wel vaststaat welke Democraat het in november gaat opnemen tegen Trump en ook een goeie kans dat die prijsvechter Bernard Sanders heet, beter bekend als ‘Bernie’, ook al is hij tegen die tijd 79.

In de VS begint de gedachte dat de zelfbenoemde socialist Sanders straks de uitdager wordt van de superkapitalist Trump langzaam in te dalen. Niet te snel, want dat kan de gemiddelde Amerikaan niet aan. Het is letterlijk onvoorstelbaar. Het oppermachtige kapitalisme in de finale van de politieke World Series tegen de nietige vermaledijde socialisten – wat is er gebeurd?

Het is niet zo dat het socialisme in Amerika nooit heeft bestaan – Bernie Sanders is de erfgenaam van een beweging die ooit ook in de VS bloeide. Maar die werd gesmoord in de patriottistische gedachte van de American Way of Life, ’s werelds beste manier van leven, zeker in materieel opzicht. De Way of Life was kapitalistisch; Amerika wás kapitalisme, het socialisme zodoende een on-Amerikaanse afwijking. Eigenlijk waren socialisten landverraders. Gelukkig waren er steeds minder van. Bovendien was socialisme een soort communisme, dat in de VS lang werd beschouwd als een dodelijk virus zonder vaccin.

Het was de afgelopen dagen grappig om te zien hoe Amerikaanse media, nu er een socialist aan de bel trok, probeerden uit te leggen wat socialisme eigenlijk is, alsof ze op zoek waren geweest naar een verdwenen indiaanse religie. Sanders maakte het nog ingewikkelder, toen hij verklaarde een ‘democratische socialist’ te zijn. Op de veelgestelde vraag wat een democratisch socialist eigenlijk wil, heeft Sanders inmiddels een kort standaardantwoord: ‘Ik wil een economie die werkt voor iedereen en niet alleen maar voor de zeer rijken.’

Inmiddels denken politieke analisten dat Sanders bedoelde dat hij een ‘sociaal-democraat’ is – een politieke opvatting, leggen ze de lezers uit, die naar het schijnt veel voorkomt in ‘Scandinavia’, voor veel Amerikanen een vage Europese landstreek waartoe ook Nederland behoort.

Sanders heeft totaal geen last van de zelfhaat die de Nederlandse sociaal-democratie lang impotent heeft gemaakt. Hij heeft al zijn ideologische veren nog. Daardoor leek hij lang volslagen onverkiesbaar. Hij wil een New Green Deal ter waarde van duizenden miljarden dollars, gratis openbaar onderwijs, gezondheidszorg voor iedereen, verdubbeling van het minimumloon, Google, Facebook en Amazon opsplitsen en enorme investeringen in de infrastructuur. Dat laatste wil Trump ook, de rest absoluut niet. Sanders is, anders dan Trump, ook geen vriend van de Israëlische premier Netanyahu. Die vindt hij een ‘reactionaire racist’. Mocht hij in november Trump verslaan, dan wordt hij de eerste Joodse president.

Steeds meer mensen, ook in Amerika, houden er rekening mee dat Sanders op de golven van de tijdgeest naar het Witte Huis kan surfen. In de polls leidt Sanders. Van de Amerikanen vindt 40 procent een socialistische regeringsvorm acceptabel, onder jongeren een meerderheid.

Eerlijk gezegd kan ik het me nog moeilijk voorstellen, de oude socialist Sanders, over minder dan een jaar, op de trappen van het Witte Huis. De verkiezing van Trump was een schok, maar die van Sanders zou een aardbeving betekenen. Maar goed, soms zijn aardbevingen wel leuk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden