Opinie

Sociale agenda nodig voor duurzame toekomst

Groene maatregelen zijn hard nodig, maar er moet ook een sociale agenda worden ontwikkeld die mensen houvast en zekerheid biedt, menen Lodewijk Asscher en Sharon Dijksma.

Britse strijdkrachten droppen zandzakken na een dijkdoorbraak in Middlesbrough, dec. 2013 Beeld epa

Als je naar 'Before the Flood' kijkt, grijpt de angst je naar de keel: het klimaat verandert en gevolgen daarvan zijn enorm. De documentaire van Leonardo DiCaprio confronteert ons indringend met dat wat we eigenlijk allemaal wel weten.

Want we merken het in ons dagelijks leven in Nederland en we zien het op andere plekken in de wereld. Er valt meer regen in kortere tijd, stormen en orkanen worden heftiger, de ijskappen brokkelen af, gletsjers smelten en oogsten mislukken. Tegelijkertijd neemt de druk op onze aarde verder toe. De groeiende wereldbevolking heeft meer grondstoffen, meer voedsel, meer drinkwater en meer energie nodig. Als we de aarde leefbaar willen houden voor onze kinderen en toekomstige generaties, is er maar één keuze: een duurzame energievoorziening, hergebruik van grondstoffen en zuiniger omgaan met drinkwater.

Dit toekomstperspectief is duidelijk, de weg ernaar toe een stuk minder. Toch zijn wij hoopvol. Eind vorig jaar sloten wereldleiders het baanbrekende klimaatakkoord in Parijs. En in de samenleving zien we steeds meer mensen die geloven dat het anders kan. Die maatschappelijke beweging voor een schone en sociale toekomst wordt steeds sterker. Wij zijn ervan overtuigd dat verandering mogelijk is als we het samen doen.

Beeld .

Oude en nieuwe economie

Denk aan de mensen van de duurzame voedselbeweging, lokale seizoensgebonden producten, meer groenten en minder vlees en vis in toprestaurants. Telers, tuinders en veehouders die overschakelen op biologische productie. Ouders die steeds bewuster nadenken over voeding en gezondheid voor hun kinderen. Dierenwelzijn wordt steeds belangrijker.

De mensen die op lokaal niveau werken aan lokale energie coöperaties. Die met elkaar energie besparen en schone energie opwekken. De gigantische omslag die energiebedrijven nu maken. De enorme bedragen die geïnvesteerd worden in fonkelnieuwe windparken voor onze kust.

De ondernemers die innovatieve producten en diensten ontwikkelen. Die nieuwe bedrijfsmodellen toepassen, met meer oog voor mens en maatschappij. Investeerders die hun geld terugtrekken uit vervuilende industrieën en het roer omzetten naar schonere beleggingen.

De voorbeelden zijn zo talrijk.

Tegelijkertijd zien we dat er ook veel mensen zijn die het klimaatprobleem weliswaar erkennen en serieus nemen, maar bang zijn voor de gevolgen van die transitie voor hun werk en hun inkomen. Want je zult maar in de 'oude industrie' werken waarover gezegd wordt dat het de toekomst niet heeft. Bij al die bedrijven werken mensen die dat met hart en ziel en met goede intenties doen. Agrarische familiebedrijven die al generaties lang van hun land en dieren houden. Regio's die afhankelijk zijn van traditionele industrie en niet zonder die werkgelegenheid kunnen. De grote maatschappelijke verandering die nodig is, kan alleen maar slagen als alle mensen uit de 'oude economie' de zekerheid krijgen dat zij niet aan hun lot worden overgelaten. Dat er ook voor hen werk is in de nieuwe economie.

Minister Lodewijk Asscher van Sociale Zaken, minister Jeanine Hennis-Plasschaert van Defensie, premier Mark Rutte en staatssecretaris Sharon Dijksma van Economische Zaken lopen over het strand tijdens de traditionele 'heidag', aug. 2015. Beeld anp

Mondiale ontwikkelingen

Gewone werknemers en gezinnen zijn de laatste drie decennia al vaak genoeg overvallen door mondiale ontwikkelingen waar zij wel de lasten maar niet de lusten van hebben ondervonden. Vrijhandel, migratie, Europese samenwerking: de baten voor het algemeen waren vaak groot, maar de lasten kwamen vrijwel steeds terecht bij de mensen die dat het minst konden dragen. Die fout mogen we niet opnieuw maken.

Er is al veel bereikt om milieu en economie hand in hand te laten gaan. Bedrijven snappen dat ze met milieumaatregelen hun businessmodel ook economisch kunnen versterken. En dat ook moeten doen, omdat ze anders over tien of twintig jaar niet meer bestaan. Maar alle verandering is moeilijk. Daarom is het noodzakelijk met name het MKB extra te ondersteunen met kredietfaciliteiten via o.a. de nieuwe Nationale Investeringsbank. En nemen we de financiële drempels voor 30-plussers om een MBO-opleiding te gaan volgen weg, omdat er in de duurzame economie veel nieuwe vaardigheden nodig zijn in installatietechniek, renovatie en onderhoud.

Ook aan de kant van consumenten speelt dit. De beweging van duurzaamheid verbreedt zich snel, maar bereikt nog een belangrijk deel van de mensen niet. Sommige mensen vrezen dat zij de dagelijkse duurzame boodschappen niet kunnen betalen. We zullen moeten werken aan een economie waarin schoon en gezond de betaalbare standaard wordt, zodat we niet alleen de koplopers maar het hele peloton mee kunnen nemen.

Begrijp ons goed, wij geloven zeer dat ingrijpende maatregelen noodzakelijk zijn om onze planeet leefbaar te houden. Het verkiezingsprogramma van de PvdA bevat daarvoor ook allerlei heel concrete voorstellen. Denk aan een minimumprijs voor CO2 in Europa, wettelijke maatregelen voor energiebesparing en (fiscale) subsidies voor duurzame energie. Voorstellen voor een duurzamere landbouw met minder pesticiden en kunstmest en meer dierenwelzijn. Maatregelen om milieu-, natuur-, gezondheids- en arbeidsnormen beter te verankeren in internationale handelsverdragen zodat de wereldhandel schoner en eerlijker wordt.

Maar bij dat alles is het cruciaal dat we naast de groene maatregelen ook een sociale agenda ontwikkelen die mensen houvast en zekerheid biedt. Met onderwijs en opleidingen, zodat werknemers tijdig bijgeschoold kunnen worden. Met hulp voor boeren die overschakelen op biologische productie. Met steun voor bedrijven die het roer om willen gooien.

Wij zetten ons daar voor in, want er staat simpelweg teveel op het spel. Voor ons, maar vooral voor onze kinderen. Laten we de handen ineen slaan voor een duurzame én sociale toekomst.

Lodewijk Asscher is vice-premier en Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Sharon Dijksma is Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden