opinie

Smakelijk hapje over ‘fellowtravellers’ is bedorven waar

De column van Keyvan Shahbazi over ‘fellowtravellers’ roept veel reacties op. Volgens Michiel Leezenberg en Michiel Baas maakt hij zich schuldig aan ongefundeerde insinuaties.

Vrouwelijke studenten zwaaien in Teheran met de Iraanse vlag tijdens de viering van de 40-ste verjaardag van de Iraanse revolutie in 1979. Beeld EPA

Michiel Leezenberg en Michiel Baas: Smakelijk hapje over ‘fellowtravellers’ is bedorven waar

Het opiniestuk van Keyvan Shahbazi, dat de staf breekt over vermeende ‘linksig-romantische fellowtravellers van het islamisme’, gaat er blijkens het aantal clicks bij veel Volkskrantlezers in als Gods woord in een ouderling. Helaas blijkt dit smakelijke hapje bij nader proeven nogal bedorven geestelijke waar: het is een aaneenrijging van ad hominems, ongefundeerde insinuaties en regelrechte leugens.

Foucault

Het gaat meteen al mis bij Shahbazi’s karakterisering van Michel Foucault. Volgens Shahbazi is die niet alleen de geestelijke vader van dit gedachtegoed, maar ook een ‘actieve beoefenaar van het homoseksuele sadomasochisme’. Wat doet ’s mans geaardheid er in ’s hemelsnaam toe? Shahbazi presenteert het alsof het een diskwalificatie is.

Regelrecht misleidend is Shahbazi’s suggestie dat hij Foucault woordelijk citeert in diens vermeende goedpraten van het nieuwe islamistische regime. Foucault heeft nooit geschreven wat Shahbazi hem in de mond legt. Integendeel, hij was juist een van de allereerste critici van de moordmachine die in 1979 in postrevolutionair Iran op gang kwam. Al in april 1979 schreef hij een open brief aan toenmalig premier Bazargan om tegen de talrijke executies te protesteren.

Trotskist

Evenzeer ad hominem, en misplaatst, is Shahbazi’s karakterisering van Peyman Jafari. Die wordt zowel een ‘postmoderne cultuurrelativist’ als een ‘extreem-linkse Trotskist’ genoemd. Helaas schrijft Shahbazi er niet bij hoe je die twee tegelijk kunt zijn. Marxisten zijn toch juist de grootste tegenstanders van postmodern relativisme?

Tenslotte wordt Carolien Roelants zwartgemaakt via een soort guilt by association met NRC Handelsblad, volgens Shahbazi ‘de meest linkse krant van Nederland’ omdat er hem teveel lelijke dingen over Israël in staan. Roelants, die toch de nodige kritiek op alle regimes en bewegingen in de regio heeft geuit, wordt beticht van ‘apekool’ en heulen met Iran, blijkbaar omdat Shahbazi gelooft dat de schuld voor de enorme economische schade door de nieuwe sancties van de VS volledig bij het Iraanse regime ligt, en dat iedereen die daar anders over denkt niet deugt.

Kayvan Shahbazi is natuurlijk geheel vrij in zijn politieke opvattingen en persoonlijke voorkeuren. Maar van de  Volkskrant zou je toch verwachten dat ze bijdragen wat kritischer redigeren ten aanzien van onzuivere redeneringen, homofobe en andere persoonlijke sneren, en aantoonbare onwaarheden.

Michiel Leezenberg en Michiel Baas zijn verbonden aan respectievelijk de Universiteit van Amsterdam en National University of Singapore.

De Iraanse revolutie in 1979 in Teheran. Beeld AP

Peyman Jafari: Meningsverschillen zijn welkom, maar op basis van feiten

Ook Peyman Jafari reageert. De historicus wenst niet niet te worden gepresenteerd als verdediger van de Islamitische Republiek.

Columnist Keyvan Shahbazi pleegt in zijn Opinie op Zondag over het fenomeen fellowtravellers karaktermoord op mij, Carolien Roelants van NRC Handelsblad, en ja, ook op de Franse filosoof Michel Foucault. Ten onrechte beweert Shahbazi dat ik prominent lid ben van de Internationale Socialisten, ook al was dat jaren geleden. McCarthy had hier nog een puntje aan kunnen zuigen. En ten onrechte word ik gepresenteerd als verdediger van de Islamitische Republiek.

In mijn publicaties (op Twitter, interviews, en ook in mijn boek Het andere Iran) stel ik systematisch de mensenrechtenschendingen in Iran aan de kaak. Dit wordt door Shahbazi bewust genegeerd omdat het hem steekt dat ik net als Carolien Roelants kritiek heb op de economische sancties en de oorlogsdreigingen van de VS, en omdat we ons keren tegen een simplistisch beeld van het politieke systeem in Iran. We beweren namelijk dat er interne verschillen bestaan die niet moeten worden overdreven, maar ook niet onderschat.

Campagne

Shahbazi’s logica is dat wie niet precies op zijn manier kritiek heeft op de leiders van Iran wel een ‘fellowtraveller’ moet zijn. Daarmee voegt hij zich bij een internationale campagne die door sommige Iraanse ballingengroepen, waaronder de Volksmojahedin (MKO) die tot een paar jaar geleden op de lijst van terrorisme stonden en door Human Rights Watch veroordeeld zijn, is ingezet.

Onder president Trump denken ze namelijk hun droom van ‘regime change’ van buitenaf denken te kunnen realiseren. Ze menen dat mensen die kritiek hebben op ‘the maximum pressure’ van Trump (ook als zij tegelijk kritiek hebben op de autoritaire leiders van Iran) die gewenste ‘regime change’ in de weg staan. Daarom moeten ze uit het publieke debat worden gejaagd, al is het met leugens.

Zo hebben ze in het afgelopen jaar een laster- en intimidatiecampagne gevoerd tegen academici en journalisten met een genuanceerde mening. Ze maakten het zo bont dat zelfs de Amerikaanse overheid hun subsidie heeft stop gezet.

Debat

Meningsverschillen zijn zeer welkom, maar graag op basis van een feitelijke discussie, en het liefst ook met enige respect. Het Iraanse regime is een meester in het verdraaien van de feiten. Dat wil niet zeggen dat sommige van zijn opponenten zich daaraan niet schuldig maken. Een democratisch en seculier Iran is niet gebaat bij opponenten van de Islamitische Republiek die academici met verdachtmakingen de mond proberen te snoeren.

Peyman Jafari is historicus verbonden aan de Princeton University en de Universiteit van Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden