VerslaggeverscolumnToine Heijmans in Heerlen en Kerkrade

Slim de woekerende wietplantages te lijf, het fundament onder de Hollandse criminaliteit

Wiet blijft een fundament onder de Nederlandse criminaliteit, daarom hangt Eugène in het kozijn van een schijnbaar verlaten pand, deel van een wegbezuinigde sociale werkplaats. Gedurende zijn lange carrière woekerde de nederwiet tot grote hoogte en werd het telen zo normaal dat je vergeet hoe criminele imperia op hennep zijn gebouwd. Die krijgen aandacht. Wiet niet.

Petra knipt haar zaklamp aan – je staat verbaasd hoor, zegt ze. Gebouwen in gebouwen, geluid- en geurdicht. Kelders. Dubbele deuren. Je moet op de watermeter letten, op aftakkingen uit de stoppenkast; het is gevoel en intuïtie. Uitkijken ook voor boobytraps: Eugène had net op tijd door dat een aluminium ladder onder stroom stond.

In het duister van een hal stuit ze op een schuifdeur. Ze sjort eraan, die deur geeft niet mee, ‘Eu, kom eens kijken’.

In het kozijn.Beeld Toine Heijmans

Nederwiet is overal, ‘in alle lagen’, zegt Eugène Wouters later – het is de pure Hollandse handelsgeest aan het werk. Dus wat ze doen, is alle bedrijfspanden controleren. Loodsen, stallen, kantoren, kapperszaken, de Ikea, álles. Onaangekondigd en in uniform – Petra Esch is daar goed in: de mensen vriendelijk vertellen wat de bedoeling is terwijl ze doortastend haar badge laat zien.

Mijn vraag hoeveel plantages zijn ontdekt sinds ze begonnen in september (best veel) is de verkeerde vraag. Het gaat om het signaal, zegt Eugène: wietkwekers houden niet van gedoe, de controles zijn een bedrijfsrisico. Dat spreekt zich rond. ‘Ik zou weleens willen weten welke reuring dit project geeft onder hennepboeren.’

Het project heet Hennep Aanpak Parkstad en steekt slim in elkaar: ‘laagdrempelig’ controleren, zegt Eugène, ‘zonder poespas naar binnen’ dankzij een handige juridische constructie. Zes toezichthouders controleren de naleving van het bestemmingsplan, dat is bestuursrecht, zegt gemeentejurist Millanie ten Huurne: geen huiszoekingsbevelen nodig. Petra en Eugène noemen zichzelf ‘verkenners’ en zodra ze criminaliteit aantreffen, bellen ze de politie, ‘we gaan zelf geen agentje spelen’.

De burgemeester sluit elk henneppand. Het wijst de eigenaars op de consequenties, zegt projectleider Susan Knauf, ‘die weten vaak niet eens aan wie ze verhuren, en controleren weinig’. Ze kiezen hun doelen onwillekeurig – het mag geen selectieve zoekactie zijn. Daarom doen ze ook de Ikea. Maar goed, zegt Eugène, ‘zelfs dáár moet je goed opletten’.

Duistere halBeeld Toine Heijmans

Hij rijdt de auto (met logo, ‘iedereen mag weten wat we doen’) naar een hondenpension. Petra’s ogen schieten naar het dak, naar afvoerpijpen, een schoorsteen. De eigenaars zijn afwezig, zegt een medewerker, en willen geen bezoek. Daar nemen Eugène en Petra genoegen mee, ze komen een andere keer terug. ‘Stel dat ze nu snel een kwekerij opruimen, dan hebben we ons doel ook bereikt. Weg is weg.’

Als jonge politieman, 43 jaar geleden, zag hij de nederwiet opschieten – ongevaarlijke softdrugs, ‘dat is toen onderschat’, en nu is het een branche geworden van 5 miljard. Het is niet de wiet, zegt Eugène, het is de winst die zich ophoopt en een weg zoekt naar elders: vrouwenhandel, wapenhandel. ‘Weet jij wat honderd plantjes doen?’, vraagt hij, ‘dat is 10 vierkante meter, 3 kilo, dus 7.000 euro netto. In acht weken. Cash, hè’.

Ja dat weet ik. ‘Iedereen weet het’, zegt Eugène, ‘en dat is nu net het probleem’.

Zeker in virustijd, zegt Petra: mensen raken hun baan kwijt, de kwetsbaarste mensen, snel te verleiden. Ook daarom is het veelzeggend dat die sociale werkplaats waar Eugène nu naar binnen gluurt, ophield te bestaan.

Petra Esch en Eugène WoutersBeeld Toine Heijmans

2.400 bedrijven bezocht, 8.500 te gaan. Rijden we naar Kerkrade, pand van een vastgoedbedrijf in Amsterdam, zieltogend naast een parkeerterrein. Een stichting drijft er een wasserij en een meubelmakerij, als leerproject, er is ook een aircobedrijf, de rest staat leeg en ja natuurlijk mogen ze kijken, ‘hennep is zo destructief, dat kent alleen verliezers’. Petra en Eugène banen zich een weg door leegstaande hallen. ‘Je schrikt ervan, zoveel als er leegstaat’, zegt Petra. Het groen groeit al naar binnen. Holle kantoren in verval.

Eugène verdwijnt achter een stapel pallets, Petra beschijnt een donkere gang, wrijft in haar gezicht. ‘Spinnenwebben, zo’n hekel aan.’ Inspecteert een stoppenkast, zoekt naar purschuim, veelgebruikt om naden geurdicht te maken.

Als ik voorzichtig over reguleren begin, vraagt Eugène of ik misschien de staatsplantages bedoel waar je zo weinig over hoort. Veertig jaar ervaring met het nederwietgedoogbeleid krult zich tot een glimlach en hij vertelt over de hoge thc-waarden die wiet tot een harddrug maken. Dat gaan ze daar niet kweken. Wiet dooradert Nederland en de wieteconomie is zo belangrijk, die gaat nooit meer weg.

Gevoel en intuïtie.Beeld Toine Heijmans
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden