Opinie

'Sleep de bankiers en bedrijfsbazen de politieke arena in'

Voor de oplossing van de economische crisis moeten we buiten de gevestigde politieke orde kijken, schrijft Simone van de Wetering. 'We vragen het bedrijfsleven de Zuidas even te laten voor wat het is, en naar Den Haag te trekken.'

Kantoorpersoneel in de zon in het zakendistrict de Zuidas Beeld null
Kantoorpersoneel in de zon in het zakendistrict de Zuidas

Het is crisis. Economische crisis. Waar is het reddingsplan van het kabinet, het alternatief van de oppositie, het vruchtbare compromis? Uit economische crisis komt politieke crisis voort. Gezamenlijk schieten we de politiek af als inefficiënt en visieloos; verandering is noodzakelijk. Verandering van de situatie waarin de politiek faalt de (te) machtige markt te temmen.

Misschien kijken we in de zoektocht naar een oplossing verkeerd, teveel vanuit een tunnelvisie. Joris Luyendijk pleit in een interview naar aanleiding van zijn banking blog voor The Guardian voor het innemen van een radicale positie buiten het kapitalistisch systeem. Volgens de banking-expert moet een systematische crisis systemisch worden aangepakt. Ligt de oplossing voor een politieke crisis dan ook buiten de gevestigde politieke orde? In een ander politiek orgaan, nu nog vermomd als een wolf in schaapskleren, misleidend maar onmiskenbaar machtig als economisch orgaan. Het bedrijfsleven en het bankwezen: de motor achter de economie, maar ook schuldig aan de huidige crisis.

Politiek op scherp stellen
'Never waste a good crisis' zijn de befaamde woorden van Milton Friedman, econoom en zowat de grootste voorstander van de vrije markt. Dit citaat weerspiegelt de bedrijfscultuur, de business mentality, het pragmatisch omgaan met de situatie waarin men zit. Keihard handelen naar de penibele situatie om, ware het met offers, een uitweg te vinden. Maar het 'niet verspillen' van deze crisis kunnen we ook meer politiek, en minder marktliberaal, interpreteren. Wellicht is dit onze kans om de huidige crisis, een desastreus gevolg van diezelfde vrije markt, aan te wenden om de politiek op scherp te zetten.

Kritiek op de politiek is niets nieuws. Maar we zijn een stuk terughoudender in het terechtwijzen van het bedrijfsleven en het bankwezen. Natuurlijk, velen zijn sceptisch over de grote graaiers zonder moraal à la Rijkman Groenink. We geven hen de schuld van de crisis maar zijn, ook hier, vastgeroest in het systeem. Een systeem waarin de grote bedrijven en banken die in het naoorlogs floreren van het kapitalisme en in de privatiseringsgolf van de jaren '90 monsterlijke proporties hebben aangenomen, de staat allang voorbij zijn gehold en nu de regels van de markt dicteren.

Multinationals als Shell en Philips hebben politieke macht en middelen en kunnen deze inzetten om hun eigen belangen te verdedigen. Nu hoeft dit niet per definitie negatief te zijn, maar moeten er in een 'democratische' samenleving geen vraagtekens worden geplaats bij een sector met zo veel macht, en zo weinig verplichting tot politieke verantwoording.

Prinsjesdag voor bedrijven
Wat als we de grote bedrijven ter verantwoording roepen, een Prinsjesdag voor de private sector organiseren of wekelijks 'woensdag gehaktdag' houden. Omdat ze groots, machtig, en too big to manage zijn, maar ook omdat zij uit het bedrijfsleven wellicht inzicht kunnen geven in materie die voor de politiek onvatbaar is geworden. We zoeken de oplossing voor de economische crisis niet in de economie. Dat zou namelijk exact zijn waar Luyendijk tegen pleit: oplossingen zoeken binnen het systeem dat is verweven met de wortels van de crisis zelf. Maar we vragen het bedrijfsleven de Zuidas even te laten voor wat het is, en naar Den Haag te trekken.

Kan Nederland met een recht-toe-recht-aan bedrijfsmentaliteit uit de crisis worden gesleept? Zijn het maken van harde, gewaagde beslissingen, het opofferen, het winst maximaliseren, de maatregelen die Nederland kunnen redden? Als al het economische politiek is en andersom, moet onze politiek dan optreden als de keiharde bedrijfsmanager van Nederland?

Het is crisis. Economische crisis. Het reddingsplan van het kabinet blijft uit, er komt geen alternatief vanuit de oppositie, en geen enkel vruchtbaar compromis is in zicht. We slepen de bankiers en bedrijfsbazen de politieke arena in. Eens kijken wat die te zeggen hebben.

Simone van de Wetering doet de onderzoeksmaster Sociale Wetenschappen aan de UvA en zit in het bestuur van HappyChaos, een studentendebatorganisatie die al meer dan twaalf jaar evenementen organiseert met actuele onderwerpen, scherpe debatten, verrassende sprekers, kunst en muziek.

null Beeld null
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden