Opinie

Slechtere zorg bij maagkanker? Geen sprake van

Vier oncologische centra en het Integraal Kankercentrum Nederland scheppen onnodig verwarring.

Pieter van Eijsden is (kinder-) neurochirurg. Hij schreef dit artikel op persoonlijke titel.
Operatie in het Academisch Ziekenhuis Groningen. Beeld Harry Cock
Operatie in het Academisch Ziekenhuis Groningen.Beeld Harry Cock

Door koppen als 'Maagkankerpatiënt kans op genezen ontnomen' zullen een heleboel dokters iets moeten uitleggen. Ik wil daar graag bij helpen en tegelijk een breder probleem aankaarten.

De beschreven studie vergelijkt ziekenhuizen waar de diagnose maagkanker wordt gesteld op het criterium of die patiënten vervolgens worden geopereerd en of die mensen na twee jaar nog leven. Voor de periode 2010-2013 wordt een relatie gevonden tussen het percentage mensen dat geopereerd wordt en het percentage mensen dat na twee jaar nog leeft. Dat lijkt vrij eenvoudig te interpreteren. Deze mensen leven nog omdát zij geopereerd zijn.

Maar is dat zo? Hetzelfde artikel laat namelijk zien dat die relatie er in de periode 2005-2009 niet was. Sterker, in die periode was de overleving over de hele linie beter. Zoveel beter dat destijds in de minst verwijzende ziekenhuizen evenveel patiënten de twee jaar haalden als in de meest verwijzende ziekenhuizen in 2010-2013.

De centrale conclusie van het artikel ging dus niet op in de periode 2005-2009 en de overleving na de diagnose maagkanker is dus slechter geworden. Laat dat even op u inwerken.

undefined

Knoopjes tellen

De auteurs stellen dat dit komt doordat ze betere diagnostische middelen tot hun beschikking hebben waardoor ze beter kunnen inschatten wanneer chirurgie zinvol is.

Daarnaast worden sommige patiënten tegenwoordig eerst behandeld met chemotherapie en daarna pas geopereerd. In die tussenliggende periode zien sommige patiënten af van operatie, omdat dat inmiddels zinloos is geworden. Maar deze argumenten gaan ervan uit dat minder opereren juist beter is. Nu ben ik helemaal in verwarring.

Volgens mij moeten we naar meer kijken dan alleen overleving twee jaar na diagnose. Het gaat ook om het voorkomen van zinloze ingrepen en om wat de patiënt wil. Als de patiënt na uitgebreide diagnostiek en goede voorlichting afziet van verdere behandeling en daardoor het willekeurige tweejaars meetpunt niet haalt, is er toch sprake van goede zorg.
Of de vork inderdaad zo in de steel zit, kunnen we niet beantwoorden met deze studie.

Er is rond 2010 een fusiegolf op gang gekomen die werd ingegeven door de wens van verzekeraar en overheid om complexe behandelingen te concentreren. Dit heeft in 2013 geleid tot een minimumeis voor ziekenhuizen die maagcarcinomen opereren. Desondanks is de tweejaarsoverleving dus verslechterd.

Ik hoop dat ik u inmiddels duidelijk heb kunnen maken dat we op basis van deze studie niet kunnen concluderen dat er sprake is van slechtere zorg.

Alles bij elkaar opgeteld hebben we dus niet zoveel aan deze inspanning van vier oncologische centra, bijgestaan door het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL). Dit soort 'knoopjes tellen' is in de geneeskunde schering en inslag. Als we echt willen weten hoe het staat met de zorg voor maagkankerpatiënten, moeten we beginnen bij die vraag en daarbij de juiste studieopzet verzinnen.

Databases leegschudden in een artikel en er daarna een vraag bij verzinnen leidt zelden tot bruikbare informatie. De combinatie met 'ronkende persberichten', 'zelfpromotie-interviewtje' en 'prikkelende kop' zorgt voor een toxische mix die leidt tot zorgalarmisme. Dit levert geen enkele bijdrage aan de kwaliteit van zorg in Nederland of het welzijn van onze patiënten.

Pieter van Eijsden is (kinder-) neurochirurg. Hij schreef dit artikel op persoonlijke titel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden