Slacht de Ster, red de kranten

Dat Geert Wilders door deze krant ‘verminderd toerekeningsvatbaar’ is genoemd, vinden hij en Martin Bosma erg. Maar dat Hilversum kranten wegconcurreert, is nog veel erger.

Wie dezer dagen langs een kiosk loopt, moet maar even genieten van het uitzicht. Weinigen zijn zo verwend als de Nederlander als het gaat om de rijkdom van het perslandschap. Kranten van links tot rechts, van populair tot kwaliteit. Dat zal niet lang zo blijven.

Binnenkort praat de Tweede Kamer over de dagbladen. Helaas komt minister Plasterk in zijn Persbrief (zie ook Forum, 26 en 29 november) niet verder dan een vaststelling dat de situatie ernstig is. Daarnaast tuigt hij het Stimuleringsfonds voor de Pers een beetje op. Dat is in de verste verte nog niet eens een doekje voor het bloeden.

Omzetten lopen terug, inkrimpingen zijn aan de orde van de dag. Vrijwel overal in krantenland zal in redacties worden gesneden. Journalisten kunnen naar de WW. Dat betekent dunnere kranten en misschien minder kranten. De kredietcrisis is de volgende aanslag. Vacatureadvertenties, de fundamenten onder menige krant, verdwijnen nu al als sneeuw voor de zon. Dat is geen goede zaak. Dagbladen vervullen een unieke rol in onze democratie. Zij zorgen voor een nieuwsvoorziening en meningenpalet die veel verder gaan dan radio of tv. Daarnaast zijn kranten onafhankelijk van de overheid.

Weinig kranten kunnen over de Partij voor de Vrijheid schrijven zonder een negatieve sneer; een hoofdredactioneel commentaar van deze krant noemt de fractieleider van de PVV zelfs ‘verminderd toerekeningsvatbaar’. Dat is heel erg. Maar nog veel erger zou zijn als zoiets op een dag niet meer gebeurt. In de regio was de kaalslag de afgelopen dertig jaar al gruwelijk. Zoiets moet niet ook op landelijk niveau gebeuren. Zelfs het Benoem-en-bouw-krantje Trouw kunnen we niet missen.

Staatsomroep

Wat moet er dan gebeuren? Eerst moeten krantenbedrijven financieel weer gezond worden en dus meer advertentieopbrengsten krijgen. Maar in die vijver vist een reusachtige partij: de staatsomroep. De Ster snoept 203 miljoen euro weg, geld dat dus niet naar de kranten gaat. Maar de negatieve invloed voor kranten gaat nog verder. Televisiereclame is in Nederland goedkoper dan in bijvoorbeeld Bulgarije, Litouwen en Kroatië (in Groot-Brittannië is tv-reclame drie keer zo duur). Dat heeft een drukkend effect op de advertentietarieven van kranten.

Hilversum kan zo goedkoop werken dankzij de miljardensubsidies door de belastingbetaler. Een gezondmaking van de dagbladen begint daarom met de sluiting van de Ster en het slachten van Loekie de Leeuw.

Het bacchanaal aan reclamegelden zorgt ervoor dat de omroep extreem ruim in zijn jasje zit. Hilversum staat vol gebouwen van allerlei clubjes, de antieke omroepverenigingen. De hoofdredacteur van NOVA, Carel Kuyl, verklaart in De Journalist: ‘Het Ster-geld klotst hier tegen de plinten, onder meer door het binnenhalen van het voetbal.’

We zien geldverslindende extravaganza’s van de staatsomroep, zoals het overplanten van zo ongeveer de hele omroep naar de VS ten einde de messias van links, Obama, te bejubelen of de (mislukte) reisjes naar de Noordpool om de leugens van Al Gore te promoten.

Bodemloze zakken

Tweede probleem. Kranten ontwikkelen zich steeds meer tot multimediale bedrijven. Dat is een ongewis avontuur. Telegraaf.nl of Volkskrant.nl zijn zwaar verlieslatende activiteiten. Tegenover hoge uitgaven staan nog nauwelijks inkomsten. In hun voorzichtige multimediale stapjes en de strijd om eyeballs staan de kranten recht tegenover dezelfde activiteiten van de staatsomroep. Die beschikt niet alleen over bodemloze zakken, legioenen aan personeel en volop bewegende beelden, maar ook over oneindige mogelijkheden reclame te maken, bijvoorbeeld in het Journaal voor nosnieuws.nl. En het is heel simpel: wie naar een nieuwssite van de staatsomroep gaat, klikt niet tegelijkertijd op de webstek van een krant. Die mist dus traffic en daardoor inkomsten. Door deze concurrentievoorsprong wordt het voor kranten moeilijker op te bloeien in nieuwe markten. Ook daar moeten de vleugeltjes van Hilversum worden geknipt.

Plasterk moet meer doen. De programmagegevens moeten nu echt snel worden vrijgegeven, zodat dagbladen een tv-gids kunnen leveren. Allerlei beknellende mediaconcentratieregels moeten weg. Grote dagbladconcerns zorgen er juist voor dat zij sterker staan tegenover buitenlandse overnames. Kunstmatig kleingehouden bedrijven worden eerder opgegeten. Omroepen moeten oneigenlijke concurrentie staken. Dat de VARA met een concurrent van GeenStijl.nl komt of dat de KRO Maria uitgeeft, moet niet mogen.

Helaas hebben de dagbladen een uiterst slappe lobby. Terwijl de staatsomroep lobbyisten en bestuurders naar het Binnenhof dirigeert, zwijgen kranten en uitgevers, bijvoorbeeld als Plasterk de Mediawet wijzigt en de deur openzet voor papieren en internetactiviteiten van de staatsomroep. Dagbladen moeten nu snel wakker worden en hun pijlen richten op holle bolle Gijs in Hilversum. De publieke omroep maakt meer kapot dan je lief is. Voor minister Plasterk zou moeten gelden: red de krant, stop de Ster, slacht Loekie.

null Beeld null
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden