ColumnElma Drayer

Sinds mensenheugenis gold het adagium: kraken mag niet, maar het mag

Elders zal de kwestie amper leven, maar als hoofdstadbewoner viel ik bijkans van mijn stoel.

Dinsdag liet burgemeester Femke Halsema (GroenLinks) de gemeenteraad weten dat er een einde komt aan de coulantie voor uitgeprocedeerden, veelal opererend onder de naam We Are Here.

Dit clubje, gesteund door een handvol hippe dominees en andere sympathisanten, zwerft al zeven jaar van kraakpand naar kraakpand door Amsterdam. Maar nu heeft de burgemeester samen met het Openbaar Ministerie en de politie het beleid ‘aangescherpt’. Zo krijgen de betrokkenen niet langer vooraf te horen dat er een ontruiming aankomt, wordt het ze lastiger gemaakt om met juridische procedures tijd te rekken, en mag de politie voortaan optreden als ‘er sprake is van heterdaad’. In de schattige uitleg van de afdeling Voorlichting: ‘Als zij mensen aantreffen die bezig zijn zichzelf toegang te verschaffen tot de woning van iemand anders, mag de politie meteen ingrijpen en hoeven zij niet te wachten op een onderzoek.’

Me dunkt, zou ik denken. In elke beschaafde samenleving heet zoiets immers inbraak of huisvredebreuk. Maar de gemeente Amsterdam dacht daar jarenlang anders over. Sinds mensenheugenis gold er het adagium: kraken mag niet, maar het mag. Jarenlang domineerde er de gedachte dat iemand heus niet voor de lol andermans eigendom in bezit neemt én dat kraken een geëigend middel is tegen leegstand.

Mooie illustratie bood de reactie van toenmalig burgemeester Job Cohen in het voorjaar van 2008. Uit woede over een ontruiming vernielden krakers ramen van het stadhuis en van de ambtswoning, terwijl ze eerder het kantoor van de eigenaar hadden belaagd. En dan had de politie in de ontruimde panden ook nog eens wapentuig gevonden: ploertendoder, vlindermessen, honkbalknuppels, scherpe munitie. Uiteraard was de burgemeester zeer ontstemd over het gedrag van de krakers (‘Onaanvaardbaar’). Toch noemde hij het een maand later ‘jammer’ als Den Haag kraken helemaal onmogelijk zou maken.

Pas vanaf 2010 liet de gemeente vaker haar tanden zien en nam het aantal gekraakte panden spectaculair af. Maar actiegroep We Are Here kon min of meer zijn gang blijven gaan – ook als de leden ervan zich spectaculair misdroegen.

Zo haalden ze in april 2018 het nieuws omdat ze een woning zouden zijn binnendrongen terwijl de wettige bewoonster onder de douche stond. Ook zouden ze buurtbewoners intimideren en sleutels hebben weggegrist uit de handen van een leegstandbeheerder. Zelf deden de mannen van We Are Here de berichtgeving af als ‘fake news’, opgeklopt door ‘de rechtse media’ en bedoeld ‘om ons in een kwaad daglicht te stellen’.

Dit standpunt was wat lastiger vol te houden toen ze in augustus dit jaar een Turks-Nederlandse ondernemer uit zijn pas aangeschafte bedrijfspand in Westpoort bonjourden (nadat hij naar eigen zeggen al twee keer tevergeefs met de bezetters had trachten te praten). Stadszender AT5 was daar namelijk bij en zond de beelden nog diezelfde dag uit. Hilarisch hoogtepunt: het moment waarop ze de ondernemer toebeten de politie te zullen bellen omdat ze zich wilden houden aan ‘de regels’ .

Niet veel later meldde Halsema in een interview dat het geduld op was, met genoemde brief tot gevolg. Natuurlijk sputterden haar partijgenoten deze week in de gemeenteraad tegen. Natuurlijk nam een van die hippe dominees het op de radio voor de asielzoekers op. En natuurlijk hingen er onmiddellijk posters in de stad met de boodschap dat ‘de oorlog tegen illegalen’ was begonnen, inclusief het dreigement: ‘Halsema, better lock your door at night.’

Maar zijn uitgeprocedeerden en ongedocumenteerden dan niet beklagenswaardig? Moet barmhartigheid niet prevaleren boven de kille wet? Nou en of. Vandaar dat Amsterdam, net als andere grote steden, een bed-bad-broodregeling in het leven riep. Alleen weigeren de leden van We Are Here hiervan gebruik te maken. Of, zoals de Volkskrant schreef in april 2018: ‘Bed, bad en brood is voor hen niet genoeg. Ze willen een eigen huis en de mogelijkheid om een toekomst op te bouwen.’

Nu maar hopen dat de Amsterdamse burgemeester het hoofd koel houdt. En niet voor de zoveelste keer de grootste bek beloont.

Elma Drayer is neerlandicus en journalist.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden