Interview Sigrid Kaag in De Balie

‘Sigrid Kaag weet het niet’, en bedacht deze kop zelf

Sigrid Kaag was de gevierde gast in de seizoensfinale van Operatie Interview – ‘de leukste talkshow die niet op landelijke tv te zien is’ – in De Balie. Drie ‘geheime’ interviewers voelden de minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking aan de tand.

Minister Sigrid Kaag voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking (D66) in het Ministerie van Algemene Zaken na afloop van de ministerraad. Beeld ANP

Lees hier een verslag van het interviewspektakel. Van Kaags kijk op populisme – ‘we hebben te maken met een gebrek aan geloofwaardigheid’ – tot een mogelijk partijleiderschap van D66 – ‘overschat me niet’ – en discriminatie doorvoeld in de privésfeer: ‘mijn kinderen veranderen hun achternaam’.

Schrijver en tv-presentator Abdelkader Benali benadrukt speciaal te zijn ingevlogen voor het interview, na een afzegging. Omdat hij Kaag een ‘fascinerende’ vrouw vindt, besloot hij – gewapend met een klembord – te komen en met de minister te praten over haar ‘hybride identiteit’, iets waarin hij zichzelf herkent. Fascinerend? ‘Omdat ik niks van Kaag snap: waarom is ze teruggekomen naar dat benepen Nederland en doet ze haar hoofd in een strop?’

Benali begint met een filmfragment uit de oude doos als hij zich tot Kaag wendt. Een bevlogen Kaag stelt in 1996 dat er in Jeruzalem geen perspectief is, Palestijnen worden er als derderangs burgers behandeld. ‘Meer dan twintig jaar geleden zei u, woonachtig in Israël: ‘Hoe kan ik mijn dochter een toekomst geven waarin ze niet gediscrimineerd wordt omdat ze half Palestijns is?’, blikt Benali terug. ‘Is dat de rode draad in uw politieke carrière?’

‘Ja misschien wel’, beaamt Kaag. Benali heeft ervaren hoe het is om je uit te spreken terwijl je een ‘complexe identiteit’ hebt: in het huidige tijdsbestek krijg je de wind van voren en achteren. Kaag reageert luchtig: ‘Haters had ik al. Ik heb nooit gekozen voor de weg van de minste weerstand.’

Terug naar 1996: Kaag wilde een goede toekomst voor haar kinderen creëren. Ze kwam terug naar Nederland – ‘u koos wellicht voor de veiligheid en menselijkheid hier’ – en ervaart vervolgens discriminatie binnen haar gezin.

Arabische achternaam

‘Nu weet ik het langzamerhand wel’, zegt Kaag. ‘Ook Nederland is zo. Ik probeer het te verzachten, het merendeel van de mensen denkt dit niet, zegt dit niet. Maar mijn kinderen worden vaak aangesproken op hun Arabische achternaam en krijgen ongepast commentaar. Aan de ene kant zijn Nederlanders heel nieuwsgierig, maar je krijgt er vaak gratis een mening bij.’

Ook ondervond ze hoe haar zoon veel sneller een bijbaan kreeg toen hij de naam van zijn vader veranderde in  ‘gewoon Kaag’. ‘Hij leurde maar met zijn cv, totdat hij zijn Arabische naam liet vallen. Toen had hij meteen twee baantjes waar je geen opleiding voor nodig hebt, zoals borden wassen.’

‘Maar dan wil je toch meteen je koffers pakken en weggaan?’, reageert een ontstemde Benali. ‘Daar heb je toch niet alles voor opgegeven, dat je kinderen hun achternaam aanpassen om een rotbaantje te krijgen?’ Kaag blijft rustig en benadrukt dat ze het belangrijk vindt dat haar kinderen kennismaken met de Nederlandse samenleving, hun nationaliteit en haar wortels. Daar horen de mooie dingen van Nederland bij maar ook weerstand en ander gedachtegoed in de samenleving.

‘Hebben uw kinderen het nog duidelijker gemaakt hoe lastig het is om Nederlander te zijn in Nederland anno 2019?’, besluit Benali zijn vraaggesprek. Kaag geeft, diplomatiek, aan nog meer begrip te hebben voor iedereen – Nederlander of niet – die zich moet redden in Nederland, nog voorzichtiger te oordelen en nog meer betrokken te zoeken naar oplossingen. ‘Het Nederland waar ik me voor in wil zetten biedt ruimte voor iedereen, ongeacht etniciteit en achtergrond.’

Dominique van der Heyde, chef politieke redactie bij NOS, koerst af op de vraag of Kaag het nieuwe boegbeeld van D66 wordt. De minister beschouwt haar politieke rol als ‘een soort missie’, een ‘eervolle opdracht’ en ‘een enorme kans’ maar denkt ook regelmatig: ‘Hemel, waar gaat dit over?’

Ze doelt dan op het kleine debat, zoals collectieve woede op Twitter die viral gaat en na zes uur weer is verdwenen. ‘Omdat ik elke dag zo’n absurde spiegel heb – van armoede, oorlogen, chemische wapens – denk ik vaak ‘het gaat nog steeds ontzettend goed’ en ‘wat beter moet, daar werken we aan’. Nederland is steeds meer in zichzelf gekeerd. Daarmee verliezen we onze kracht, flexibiliteit en creativiteit. En ons vermogen om mee te denken met anderen zonder dat het ons gedachtengoed hoeft te worden: een enorme bron van kracht en beïnvloeding. Dan praten we in parallelle universa.’

Vrouwelijk boegbeeld

Van der Heyde geeft aan uit betrouwbare bronnen te weten dat er mensen bij D66 zijn die willen dat ‘Sigrid’ de eerste voorvrouw van de partij wordt, ‘het boegbeeld van progressief Nederland om die polarisatie nou eens aan te pakken’.

Zelf heeft Kaag daar verschillende ideeën over. ‘Ik vind mezelf te oud, ik vind dat het goed is dat er steeds meer vrouwen hun nek uitsteken, maar ik vind ook dat mensen me niet moeten overschatten.’ Als Van der Heyde aandringt geeft Kaag aan het ‘lastig’ te vinden en het echt niet te weten. De Haagse politiek is op ‘sommige momenten’ intellectueel bevredigend genoeg voor Kaag, maar zegt ze, ‘overschat niet hoe intellectueel een internationale functie is. Veel patronen zijn terug te vinden op het Binnenhof: wheelen en dealen, compromissen sluiten, mensen en thema’s kennen en begrip hebben voor wat er leeft in de samenleving.’

Roderick Veelo, interviewer en columnist van RTL-Z, refereert aan Kaags waarschuwing voor het populisme, tijdens de Abel Herzberglezing, eind 2018. ‘Ik begrijp dat er veel onvrede is en dat mensen zich miskend voelen’, zegt Kaag. ‘Maar ik wil niet worden meegezogen in extreme stemmen.’ Ze hamert op verbinding en gesprek, want zonder is er ook geen geloofwaardigheid. ‘Ook is het belangrijk positieve voorbeelden te geven, zoals Rob Jetten recent deed in een artikel in de Volkskrant over de integratie van Marokkaanse Nederlanders, en niet bang te zijn dat het misschien verkeerd kan landen.’

In de nabeschouwing wordt Kaag gevraagd een kop te formuleren naar aanleiding van haar gesprek met Van der Heyde. Dat wordt dan ‘Kaag weet het niet’, aldus een montere minister.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden