Shkreli staat terecht, maar de wantoestanden in de Amerikaanse geneesmiddelenindustrie blijven

Beeld de Volkskrant

In de federale rechtbank van de Eastern District of New York staat Martin Shkreli, oftewel Pharma Bro terecht. Shkreli werd wereldberoemd, of beter gezegd berucht, toen hij in september 2015 de prijs van het geneesmiddel Daraprim met 5.000 procent verhoogde, van 13 naar 750 dollar per pil. Daraprim wordt voornamelijk gebruikt door hiv-patiënten. De prijsverhoging leverde de 34-jarige Shkreli het predicaat van 'meest gehate man van Amerika' op.

De meest gehate man van Amerika staat nu terecht voor fraude. Als manager van het hedgefonds MSMB Capital verloor Shkreli geld door te gokken op een prijsdaling van bepaalde aandelen. In plaats van de verliezen te melden aan de investeerders in MSMB Capital, verzamel-de hij geld om een nieuw farmaceutisch bedrijf op te richten. Retrophin was zo succesvol dat Shkreli de investeerders in MSMB Capital hun investering helemaal kon terugbetalen en ze kregen aandelen Retrophin toe, waardoor ze uiteindelijk miljoenen dollars aan winst opstreken.

Om 12 onbevooroordeelde juryleden plus 6 reserveleden te vinden, moest de rechtbank eind juni meer dan 300 potentiële juryleden op laten draven. Hoewel de meesten zeiden dat een proces van 6 weken een onevenredig grote inbreuk op hun leven zou betekenen, gaven tal van kandidaat-juryleden aan dat ze niet onpartijdig zouden kunnen zijn omdat ze Martin Shkreli het liefst zouden wurgen.

Zowel de openbaar aanklager als de verdediging benadrukken dat Shkreli niet terechtstaat voor het vervijftigvoudigen van de prijs van Daraprim. Maar dat is moeilijk te geloven. De eerste getuige voor de aanklager is Sarah Hassan, de 34-jarige dochter van Fred Hassan, een ware tycoon in de farmaceutische industrie. Sarah had op 28-jarige leeftijd van haar ouders een fonds van 20 miljoen dollar gekregen om te oefenen in beleggen. Volgens haar vader had Sarah het verdiend omdat ze zo haar best had gedaan op Harvard.

Op aanraden van een zakenpartner en vriend van haar vader investeerde Sarah Hassan zo'n 300 duizend dollar in Shkreli's MSMB Capital. Sarah was zo enthousiast over Shkreli dat ze haar vader overhaalde hem te ontmoeten en deze introduceerde Shkreli vervolgens aan andere power brokers in de farmaceutische industrie. Uiteindelijk betaalde Shkreli Sarah Hassan 400 duizend in cash en maakte ze een winst van 900 duizend dollar op de aandelen Retrophin die Shkreli haar had gegeven.

Sarah schreef Shkreli in 2012 dat ze geen hard feelings had over de investering en hoopte dat de relaties goed zouden blijven. Haar vader Fred Hassan zei in 2014 nog tegen een collega in de farmaceutische industrie dat Shkreli een slimme ondernemer was. Maar dat was voor Shkreli in september 2015 de prijs van Daraprim vervijftigvoudigde. Sarah en Fred Hassan zijn nu de belangrijkste getuigen in het strafproces tegen Shkreli.

Hoewel het proces dus officieel niet gaat over de absurde prijsverhogingen die Shkreli doorvoerde, is het moeilijk voor te stellen dat het openbaar ministerie anders een proces van zes weken had gewijd aan een zwendelpraktijk met louter winnaars. Voor Big Pharma, de lobby voor de farmaceutische industrie, is het strafproces een uitgelezen kans af te rekenen met Shkreli. Als de jury hem schuldig bevindt gaat hij mogelijk twintig jaar de gevangenis in.

Martin Shkreli, oftewel Pharma Bro, voor de federale rechtbank. Beeld AP

Door de prijs van Daraprim te vervijftigvoudigen, vestigde Shkreli de spotlights op de bizarre Amerikaanse farmaceutische industrie. Dat was natuurlijk tegen het zere been van Big Pharma. Hillary Clinton, toen nog de Democratische kandidaat, kondigde meteen maatregelen aan. Republikeinse kandidaat Donald Trump noemde Shkreli een verwend nest. Maar in het Republikeinse wetsvoorstel voor een nieuwe zorgverzekering ontbreken maatregelen om de prijzen van geneesmiddelen aan banden te leggen.

Terwijl dat laatste zo eenvoudig zou zijn. In Nederland betaal je 12 euro voor 30 Daraprim-pillen. In de VS betaal je 750 dollar per pil. Veel handelsverdragen bevatten een 'most favored nation'-clausule, wat wil zeggen dat je de handelsvoordelen die je aan een land geeft ook aan andere landen moet geven. Als de senaat zo'n bepaling zou introduceren voor geneesmiddelen zou een einde worden gemaakt aan de megawinsten in de farmaceutische industrie en zou de Amerikaanse zorg betaalbaar worden. In plaats daarvan richt het OM haar pijlen op Martin Shkreli. Alsof met zijn veroordeling de wantoestanden in de Amerikaanse geneesmiddelenindustrie worden aangepakt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.