Opinie

Shell speelt met vuur in poolgebied bij Alaska

Oliewinning Chukchi Zee Shell is naarstig op zoek naar nieuwe olie- en gasvelden, maar moet wegblijven uit de Chukchi Zee.

Drijvende boorinstallatie van Shell bij Port Angeles, bedoeld voor exploratie in de Chukchi Zee. Beeld AP

De 29 schepen van Shell zijn onlangs aangekomen op de boorlocatie in de Chukchi Zee ten noorden van Alaska om daar naar olie te boren. Deze zee is door klimaatveranderingen in de zomer regelmatig vrij van ijs, maar de stormfrequentie is toegenomen en de golfactiviteit is door het wegsmelten van het zeeijs groter geworden.

De poolnacht duurt er 60 tot 90 dagen; als er in de korte poolzomer olie in het water terechtkomt is het maar de vraag of die olie voor het invallen van de winternacht kan worden opgeruimd. Als er zeeijs ter plaatse aanwezig is, zal dat zeker niet lukken.

Door de beweging van het ijs en de aanwezigheid van scheuren, plekken open water en drukrichels komt de olie in en tussen het ijs terecht en is het vrijwel uitgesloten dat de olie voor het invallen van de poolnacht opgeruimd kan worden. De gebruikte bestrijdingsmethoden zijn bovendien alleen getest in water zonder ijs.

Enorme gevolgen

In ijsvrij water zal gemorste olie naar de bodem zakken en daar blijven liggen. De afbraak gaat door de lage temperatuur van het zeewater (0,5 tot 1 graden Celsius) heel langzaam. De bodem wordt dan als het ware geasfalteerd en raakt afgesloten voor het bodemleven. Dit leven zal dan decennia lang onmogelijk zijn op de bodem van de Chukchi Zee.

De boringen vinden vlak bij het zeeijs plaats, een gebied dat van groot belang is voor het leven in het poolgebied. Hier vindt iedere zomer de planktonbloei plaats. Deze explosieve bloei vormt het begin van de voedselketen in het poolgebied.

Een olieverontreiniging in de zomer heeft daarom desastreuze gevolgen voor al het leven in dit deel van het poolgebied. Bovendien zal een eventueel ongeluk funest zijn voor de reputatie van Shell. Het oliebedrijf is immers door iedereen gewaarschuwd voor deze risico's. Een onverhoopte olieverontreiniging zal niet alleen enorme gevolgen hebben voor het Arctische milieu, maar kan ook het einde betekenen van het beursgenoteerde bedrijf.

Louwrens Hacquebord.

Fouten

Waarom neemt Shell deze risico's in de Chukchi Zee? Het bedrijf denkt de risico's van deze boringen te kunnen beheersen en wijst daarbij op de grote ervaring die het heeft opgedaan bij de winning van olie en gas bij het Russische eiland Sachalin. Dat is waar, maar er zijn bij Shell de afgelopen jaren ook dingen misgegaan.

Denk aan het recent op de kust van Kodiak gestrande boorplatform Kuluk, denk aan de scheur in de romp van MSV Fennica die in juli werd ontdekt en waardoor het schip voor reparatie naar Portland moest. Fouten zijn menselijk en worden overal ter wereld gemaakt, getuige de ramp met Deepwater Horizon (22 april 2010), het ongeluk dat bijna het einde van British Petroleum betekende.

Waarom investeert Shell dan toch 4 à 5 miljard dollar in het zoeken naar olie in de Chukchi Zee? Is er zoveel te olie te winnen?

De schattingen van de hoeveelheid olie op de buitenste rand van het Amerikaanse continentale plat lopen uiteen van 15 tot 27 miljard vaten ruwe olie. Hiervan kan bij een prijs van 60 dollar per vat ongeveer eenderde economisch worden gewonnen wat neerkomt op 5 tot 9 miljard vaten ruwe olie. Voor de wereld is dat een schijntje. Bij de huidige wereldconsumptie genoeg voor 2 tot 4 maanden.

Nieuwe olie- en gasvelden

In 2030, wanneer de productie van olie in de Chukchi Zee volgens Shell kan beginnen, is dat slechts een druppel op een gloeiende plaat. Dus om te zeggen dat toekomstige generaties voor hun energieconsumptie afhankelijk zijn van olie uit het Noordpoolgebied is overdreven.

Maar voor Shell zelf is het een heel ander verhaal. Shell raakt door zijn reserves heen. In de eerste helft van 2015 produceerde het bedrijf 2,73 miljoen vaten olie-equivalente hoeveelheden per dag. De totale bewezen olie- en gasreserve van Shell was aan het einde van 2014 13 miljard vaten, hetgeen genoeg is voor 11,5 jaar productie. Shell moet dus op zoek naar nieuwe olie- en gasvelden wil het zijn olie- en gasproductie op peil houden.

Waar zijn deze nieuwe velden te vinden? De belangrijkste olie- en gasproducerende landen zoals Brazilië, Rusland en Saoedi-Arabië kiezen ervoor de productie in eigen handen te houden. Wat overblijft, zijn de politiek instabiele gebieden in Afrika en het Midden-Oosten en zeer concurrentie gevoelige gebieden als de Golf van Mexico. Dus kiest Shell ervoor nieuwe velden in een moeilijk maar politiek stabiel gebied als Alaska te openen. Met alle risico's vandien voor het milieu van het poolgebied - en de beleggers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.