Sheila over ons eigen nationale sleepnet en de kracht van het referendum

Column door Sheila Sitalsing

Na het referendum-nee zal spoedig een nieuwe wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten volgen. Sheila vat de verwachte ontwikkelingen samen en bespreekt de kracht van het referendum.

Foto de Volkskrant

Terwijl gisteravond het sleepnet van Mark Zuckerberg in het Amerikaanse Congres aan een kritische inspectie werd onderworpen (niet in paniek van alles gaan intomen, waarschuwde de Facebookmagnaat listig, 'anders lopen de Chinezen ons voorbij'), debatteerde de Tweede Kamer met Kajsa Ollongren, minister van Binnenlandse Zaken over ons eigen nationale sleepnet.

Na het referendum-nee zal dat hier en daar worden verkleind en gedicht - of niet; daar verschillen de meningen over. Zo hoorde ik een Kamerlid 'boterzachte toezeggingen' smalen, een ander de minister juist prijzen om haar inschikkelijkheid, en van een derde Kamerlid hadden die 'majeure' veranderingen helemaal niet gehoeven want de wet wás al prima. En allemaal meenden ze precies te weten wat 'de kiezer' - dat zijn wij - bedoeld had met zijn nee.

Het aardige aan dit soort debatten is dat je van tevoren weet waar het zal eindigen: een minderheid probeert er tevergeefs méér uit te slepen, de minister laat weten dat het mooi is zo, de coalitiepartijen gaan serviel om de minister heen staan, Kees Verhoeven van D66 moet andermaal uitleggen waarom hij tussen oppositie en coalitie van mening is veranderd, er wordt wat vruchteloos gehakketakt over de ingangsdatum van de aanpassingen, de oppositie gaat met de moed der wanhoop porren in een kritisch rapport over de AIVD dat de minister pas een paar dagen ná het referendum openbaar maakte (expres?!) en als Ollongren ook daar de angel vakkundig uit heeft gesloopt, is het afgelopen.

Vanaf 1 mei hebben we een nieuwe wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten, plus een lijstje wijzigingen, met dank aan de nee-stemmers.

Referenda, concludeerde Attje Kuiken van de PvdA tevreden, 'je hoeft er niet van te houden, maar ze werken wel'. Kuiken verheugt zich nu al op het volgende referendum, de volksraadpleging over de donorwet, die, als de Eerste Kamer niet te veel haast maakt met het afschaffen van het instrument referendum, er binnenkort aan komt.

Ik zou de Eerste Kamer bij het nadenken over de wenselijkheid van referenda willen adviseren om zich ook te verdiepen in de mislukte referendumpoging van Henk Krol.

Korte samenvatting: het kabinet schaft het belastingvoordeel voor mensen met een (bijna) afgelost huis af, Krol noemt dat dramatisch 'aflosboete', hij voerde campagne voor een referendum, compleet met filibuster. Krol schetste wilde taferelen bij het inzamelen van handtekeningen: 'De mensen staan letterlijk in de rij en rukken het formulier uit je handen.' Hij had 'al wel honderdduizend handtekeningen', maar toen de Kiesraad onlangs ging tellen of de benodigde 300 duizend handtekeningen er waren, bleven ze steken op 11.306.

Het was de schuld van de anderen, zeiden ze bij 50Plus. Van andere organisaties die 'het niet oppakten', en van de regering die het hele referendum afschafte waardoor mensen dachten 'het heeft toch geen zin'.

Dat klonk plausibel, ik geef thuis ook altijd anderen de schuld. Bovenal is de mislukking een onderbouwing van de stelling dat de boven ons gestelden ons niet hoeven te vrezen, dat we ons heus niet zomaar laten opjuinen tot een referendum voor elk wissewasje en dat we niet gestoord zijn - niet allemaal, niet altijd en nooit allemaal tegelijk.

En om met Attje Kuiken te spreken: zo'n referendum werkt wel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.