Commentaar strafbaarstelling van afgedwongen seks

Seks onder dwang

De aangekondigde wet tegen onvrijwillige seks verlaagt de drempel om aangifte te doen.

Ferdinand Grapperhaus, minister van Justitie en Veiligheid. Beeld ANP

Met de strafbaarstelling van afgedwongen seks – die minister Grapperhaus in de wet wil vastleggen loopt Nederland allerminst voorop. Al in 2012 behoorde het tot de ondertekenaars van het Verdrag van Istanbul tegen seksueel en huiselijk geweld. In andere landen, zoals Zweden en Spanje, zijn al wetten tegen onvrijwillige seks van kracht, of staan ze op de rol. Het is dus te hopen dat de minister niet te optimistisch is in zijn verwachting dat plegers van verbale of fysieke seksuele intimidatie ook in Nederland binnenkort strafbaar zullen zijn.

De definitie van ‘onvrijwillige seks’ zal de opstellers en de handhavers van de wet ongetwijfeld voor problemen stellen. Niet elke persoon – doorgaans een man – zal in staat zijn ‘de onvrijwilligheid van de ander (te) kunnen afleiden uit de feiten en omstandigheden’, zoals Grapperhaus de dwang omschreef waaraan slachtoffers worden onderworpen. Ook kan niet worden uitgesloten dat vrijwillige seks soms ontaardt in onvrijwillige seks, of dat een slachtoffer pas later ten volle beseft dat er iets onaanvaardbaars is gebeurd.

Dat doet niets af aan de wenselijkheid van een wet die elke vorm van dwang bij seks – dus ook die waarbij geen fysiek geweld is gepleegd – strafbaar stelt. Zo’n wet zou een einde kunnen maken aan de voor het slachtoffer zeer belastende situatie dat zij moet kunnen aantonen tot seks te zijn gedwongen. De vrees voor oneigenlijk gebruik van de wet is ongegrond: de verruiming van het dwangcriterium ontslaan slachtoffers niet van de plicht tegenover justitie aannemelijk te maken dat zij niet met seksuele handelingen hebben ingestemd. De wet van Grapperhaus doet geen afbreuk aan het beginsel dat alleen een bewijsbaar delict tot een veroordeling kan leiden.

De strafbaarstelling van afgedwongen seks geeft bovenal uitdrukking aan de toegenomen maatschappelijke gevoeligheid voor seks of intimiteit in een situatie van ongelijkwaardigheid tussen de betrokkenen. Ze maakt duidelijk dat verbaal seksisme wel degelijk pijn kan doen. Dat dwang subtiele verschijningsvormen kan aannemen. En dat niet alleen handelingen strafbaar zijn waartegen het slachtoffer zich heeft verzet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden