Commentaar

'Sector die Nederlands bedrijfsleven gezond moet houden, is zelf rot'

Het zelfreinigende vermogen van grote accountantskantoren blijkt gering. Harder optreden is gewenst, schrijft Pieter Klok in het commentaar van de Volkskrant.

Een kantoor van advies- en accountantsbureau KPMG. Beeld anp

De sector die in het leven is geroepen om het Nederlands bedrijfsleven gezond en betrouwbaar te houden, is zelf rot. De grote accountantskantoren scoren in een onderzoek van de Autoriteit Financiële Markten een dikke onvoldoende. Zeven van de tien onderzochte accountantsverslagen van KPMG waren onder de maat. Anderen scoorden niet veel beter. Vier jaar geleden waren de resultaten ongeveer net zo slecht. Het zelfreinigend vermogen van de sector blijkt gering. Dat is slecht voor het bedrijfsleven en de Nederlandse economie.

Bij het eerste grote boekhoudschandaal van dit millennium (het Enron-faillissement in 2001) ging de controlerende accountant failliet. Een kantoor als KPMG lijkt zich eindeloos te kunnen misdragen. Het was medeverantwoordelijk voor het debacle bij Vestia en kwam in opspraak vanwege dubieuze vastgoedbeleggingen, het verhullen van omkoping en belastingfraude bij de bouw van het hoofdkantoor.

De reactie van de accountantskantoren is steeds dezelfde. Eerst ontkennen ze zo lang mogelijk dat ze er iets aan konden doen en uiteindelijk, als het echt niet anders kan, wordt de individuele accountant aangepakt. Jan Hommen kondigde ook gisteren weer aan dat de verantwoordelijke accountants 'ernstige' maatregelen tegemoet kunnen zien.

Exterieur van accountantskantoor EY. Beeld anp

Nieuwe regels
De AFM heeft zijn hoop gevestigd op nieuwe regels. Kantoren moeten onder meer een onafhankelijke raad van commissarissen krijgen. Eerder werden ze gedwongen hun controle- en advieswerk te scheiden. Brancheorganisatie NBA hoopt dat het leidt tot 'een cultuur waarin kwaliteit gaat boven inkomen en waarin het publieke belang centraal staat'.

Mooie woorden, maar het is niet voldoende. Het structurele probleem is dat de accountants volgens de Amerikaanse mores werken, waarin financiële prikkels een belangrijke rol spelen, maar dat de regelgever volgens Europese normen werkt, waarin financiële prikkels vrijwel geen rol spelen. De AFM mag boetetjes uitdelen van hooguit een paar ton, Amerikaanse boetes lopen in de honderden miljoenen.

Dus: óf de accountants gaan volgens de Europese mores werken door een cultuur te creëren waarin begrippen als beroepseer, arbeidsethos en liefde voor het vak weer inhoud krijgen en waarin bonussen en winstuitkeringen geen rol spelen, óf de minister van Financiën moet volgens de Amerikaanse mores werken en boetes opleggen die wel pijn doen.

Pieter Klok is adjunct-hoofdredacteur van de Volkskrant.

Exterieur van accountantskantoor PWC. Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.