OpinieLiteratuur

Schrijven over schrijverschap is creatiefloos

Egofictie over het schrijverschap is leuk en allicht therapeutisch, maar oninteressant voor lezers, betoogt schrijver Lucas Zandberg.

Beeld Getty Images

Romans over het schrijverschap worden nogal eens gepresenteerd als kunst voor de fijnproever. Dat heeft een vervreemdend effect op wie niet betrokken is bij uitgeverijen of literaire redacties. De overdaad aan dit soort publicaties en de aandacht ervoor vergroot de afstand die de ‘gewone lezer’ voelt tot oorspronkelijk Nederlandstalige fictie. Een lezer mailde mij laatst dat hij bij artikelen in literaire bijlagen ophoudt met lezen als blijkt dat het wéér om een schrijvend hoofdpersonage draait. Verslaggever Haro Kraak meldde dat auteurs geen genoeg van het genre krijgen, maar de lezer dus wel.

Zelf lees ik om te ontsnappen aan het dagelijks bestaan. Schrijven doe ik om vergelijkbare redenen. Ik zou gek worden als ik me de hele dag met mezelf bezig zou houden. En hoewel ik blij ben met mijn uitgever, ben ik niet bovengemiddeld geïnteresseerd in wat daar verder in Amsterdam allemaal gebeurt. Ik kan me niet voorstellen dat iemand in Maastricht of Leeuwarden zit te wachten op inkijkjes in het schrijverschap. Een blik op het soort fictie in de uitverkoopbakken in de boekhandel en dat beeld wordt bevestigd.

Anderen schrijven wel graag over zichzelf en ze schrijven over wat ze kennen: de literaire wereld. Het probleem aan veel over het schrijverschap schrijvende schrijvers is een gebrek aan externe prikkels. Ze hebben een vergelijkbare achtergrond – wit, Amsterdams, hoogopgeleid, bevoorrecht milieu – en dat is te merken aan hun werk.

Culturele toeëigening

De discussie over culturele toeëigening maakt het er allemaal niet beter op. Had ik als witte Nederlandse man eigenlijk niet mogen schrijven over een Chinese vrouw? Krijgen we door die buiten bepaalde kringen non-existente discussie werkelijk nog meer autobioromans door in een beschermd milieu opgegroeide schrijvers over het schrijverschap?

Dit type boek is te vergelijken met de persoonlijke geschiedenissen van mensen die bijvoorbeeld een ernstige ziekte hebben overleefd, of een burn-out hebben gehad. Zulke verhalen ontstijgen doorgaans onvoldoende het persoonlijke en zijn, hoe tragisch ook, niet altijd boeiend om te lezen voor buitenstaanders. Veel egofictie over het schrijverschap valt in dezelfde categorie. Leuk en allicht therapeutisch voor de direct betrokkenen, maar voor derden oninteressant.

Een schrijver die schrijft over zijn eigen schrijverschap toont eenvoudigweg een gebrek aan creativiteit en vooral een onvermogen om zich in een ander te verplaatsen. Beide elementen lijken me toch voorwaarden voor het schrijven van lezenswaardige fictie.

Lucas Zandberg is schrijver

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden