Scholier weet helemaal niet wat goed voor hem is

De onderwijsplannen vragen te veel van leerlingen: middelbare scholieren en basisschoolleerlingen kunnen helemaal niet zelf kiezen wat goed voor hen is. Door leerlingen te zien als 'vormgevers van hun eigen leerproces' en door traditionele vakken te schrappen, zullen leerlingen vastlopen door de talloze keuzen die ze moeten maken zonder handvat om die keuzen ergens op te baseren.

Leerlingen van de Charles de Foucauld Mavo. 'Dat vakken niet altijd 'leuk' worden gevonden, is nog geen reden ze af te schaffen.'Beeld anp

De kracht van de huidige disciplines in het onderwijs is, zoals Ton van Haperen (O&D, 29 januari) terecht schrijft, dat informatie systematisch in kennis kan worden omgezet en dat leerlingen een onmisbare vorming voor de toekomst krijgen. Dat het directe praktische nut van deze vorming niet meteen wordt erkend door leerlingen (en door Maurice de Hond, O&D, 29 januari), en de vakken niet altijd 'leuk' worden gevonden, is nog geen reden ze af te schaffen.

Het is dan ook onjuist dat de oudere generatie zich niet kan of wil inleven in de jonge generatie (een klassiek generatieconflict, aldus Maurice de Hond). De oudere generatie weet nu eenmaal beter dan de jongere wat het belang is van vorming. Het nut daarvan is vaak indirect en bewijst zich pas na het voltooien van de middelbare school. Ook ik heb mij dikwijls afgevraagd wat het nut was van Grieks en Latijn. Maar nu, slechts een paar jaar na de middelbare school, heeft de vorming die ik heb gekregen door deze vakken vruchten afgeworpen. Zo is mijn kennis van de klassieke mythologie nuttig gebleken voor het begrijpen van kunstwerken, taal en literatuur.

Als ik destijds was overgeleverd aan mijn eigen grillige opvattingen aangaande 'leuk', was die vorming verloren gegaan. Hoe kun je als 14-jarige een afgewogen keuze maken over wat 'leuk' is als je je nog nauwelijks hebt verdiept in verschillende disciplines? En wat gebeurt er met het onderwijs als de intrinsieke motivatie van de leerlingen blijkt te ontbreken?

Ik zie veel mensen in mijn omgeving vastlopen doordat ze niet weten wat ze precies 'leuk' vinden en wat ze willen doen met hun opleiding. Of omdat ze juist te veel 'leuk' vinden, te veel hooi op hun vork nemen en eindigen met een burn-out. Keuzestress is al lastig genoeg rond je 20ste, het opzadelen van scholieren met dit probleem is helemaal onwenselijk.

De traditionele vakken bieden leerlingen een houvast om een weloverwogen keuze te maken voor een vervolgopleiding. Dat daarbij weleens fouten worden gemaakt, benadrukt alleen maar dat er in de onderwijskwaliteit van deze disciplines moet worden geïnvesteerd, niet dat die disciplines moeten verdwijnen.

Kies niet voor radicale vernieuwing, maar geef de huidige traditionele vakken meer diepgang. Investeer in docentenopleidingen en biedt docenten de vrijheid om zelf onderwijsmethoden vorm te geven vanuit hun eigen discipline. Maar vertrouw bovenal de oude generatie en laat leerlingen geen keuzen maken waar ze nog niet klaar voor zijn.

Aimée Plukker volgt Researchmaster Geschiedenis aan de UvA; hoofdredacteur van Babel Magazine, het blad van Geesteswetenschappen.

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden