VerslaggeverscolumnMargriet Oostveen op Schiermonnikoog

Schiermonnikoog wil zijn oude bewoners ten koste van alles tegen corona beschermen

Op Schiermonnikoog, de kleinste gemeente van Nederland, is een harde, utilitaristische discussie over de aanpak van het virus kansloos. Hier wonen bovengemiddeld veel oude tot zeer oude mensen. En hier heeft de op toerisme gerichte economie ook bovengemiddeld te lijden onder de maatregelen die hen moeten beschermen.

Dus wat doen ze? Ze nemen méér maatregelen.

Ieder najaar logeer ik in het krakend oude hotel Van der Werff op het eiland, waarvan de beste eigenschap is dat er in decennia niets wezenlijk veranderde, zoals alle gasten weten. Eigenaar Jan Fischer vond dit ‘een kwestie van zelfbeheersing’. En altijd stampvol, net als de boot. Nu gaan er nog maar twee veerboten per dag: één heen en één terug.

Ik sta ’s nachts om half vier op, de boot gaat om half zeven. Een man of dertig vaart mee, veel mensen van klusbedrijven. Eén vrouw in vrijetijdskleding en met sandalen staat op het dek fladderig te zingen, het yogagezichtje richting opkomende zon.

Nog maar twee veerboten per dag.

Terugvaren kan pas weer om half vijf vanmiddag. En alle hotels, pensions, restaurants, cafetaria’s, openbare toiletten, koffiehuizen en cafés op het eiland zijn de komende weken gesloten: ontmoedigen, ontmoedigen. Alleen de Spar is nog open. Het exclusief ouderenuurtje dat hier is ingevoerd zegt veel over hun status: comfortabel van elf tot twaalf.

In het gemeentehuis herhaalt burgemeester Ineke van Gent het gezamenlijke standpunt van de Waddenburgemeesters nog eens: ‘Blijf thuis als je kan.’ En kom zeker niet met Pasen. De veerboot mag nog slechts eenderde van de normale capaciteit vervoeren, maar dat zijn nog steeds driehonderd mensen. Het hechte Schiermonnikoog, dat in het hoogseizoen twintigduizend man aankan, is daar nu als de dood voor.

Dit is niet zomaar een eiland dat een virus wil weren. Het is trouwens ook goed mogelijk dat het virus er al ís: een jonge medewerker van fietsenverhuurder Soepboer is ziek en zit op aanraden van de huisarts twee weken thuis in quarantaine. Hij is alleen niet getest.

De bagagekar blijft leeg.

Belangrijker: Schiermonnikoog telt 940 vaste bewoners en daarvan zijn er tweehonderdvijfenzeventig ouder dan vijfenzestig jaar, tweehonderd zijn al ouder dan zeventig jaar. Veel tachtig- en negentigjarigen ook, en twee van honderdtwee en honderddrie. Allemaal wonen ze zelfstandig. ‘Het eiland is hun bejaardenhuis’, zullen jongere ondernemers op het eiland de rest van de dag zonder ironie zeggen. Een open bejaardenhuis zonder medische voorzieningen. Wie door het virus in levensgevaar komt, moet met de helikopter naar de wal. Er is al een speciale brancard in de vorm van een cocon ontworpen om besmetting in die krappe ruimte te voorkomen.

Het eiland telt twaalf biljartverenigingen en drie lokale partijen, landelijke politiek krijgt geen poot aan de grond. Ze heten Samen voor Schiermonnikoog, Schiermonnikoogs Belang en Ons Belang. Vanavond gaan ze het online vergaderen testen, zegt de burgemeester, zodat de negenkoppige gemeenteraad weer kan functioneren.

Ouderen niet in bescherming nemen? Ondenkbaar. De hotels zijn dus vrijwillig dichtgegaan. Eilandbewoners verhuren geen vakantiehuizen meer. Alleen mensen van buiten snappen het niet altijd, zoals de mevrouw die haar in Leiden studerende kind nu met twee medestudenten in haar vakantiewoning aan de goudkust rond de Noordertoren laat logeren. Terwijl de buurman vierennegentig is en mantelzorg krijgt van een tweeënzeventigjarige. Het dorp spreekt er schande van.

De Noordertoren op Schiermonnikoog.

‘Zóiets geeft mij het gevoel voor niets te zijn dichtgegaan’, zegt Lizette Oldenburge van lunchroom de Koffiekajuit op haar terras. Haar man Harry had een herseninfarct en kreeg al van de huisarts te horen dat hij waarschijnlijk kansloos is op de ic. Dat geldt dus voor veel mensen hier. Lizette: ‘Als het virus hier komt, zijn de gevolgen niet te overzien.’

Precies op dat moment komt yogagezichtje aanwandelen, te dichtbij.

Lizette, gespannen: ‘Wij zijn gesloten!’

Yogagezichtje doet nog een stap: ‘Aaaw, écht? Ook geen íjsje?’

Hotel Van der Werff, waar eilandbewoners in normale tijden op vrijdag samen drinken, is vorige maand overgenomen door Rob Fischer (34), zoon van de overleden Jan. De Poolse kamermeisjes zijn al naar huis gestuurd. Rob gebruikt de sluiting nu maar om de gelagkamer toch eens aan te pakken, het stucwerk viel inmiddels naar beneden. Sommige vaste gasten bellen om te vragen ‘of ze toch niet gewoon zullen betalen’.

‘Ik hoop toch dat we in de zomer open kunnen’, zegt hotelmanager Durk.

Rob: ‘Ik denk het niet. En als het niet kan, dan gebeurt het ook niet.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden