Opinie

Schep banen op kosten van (super)rijken

Hoewel de rijken rijker worden, lukt het links niet om hiermee kiezers te trekken. Hoe komt dat?

Beeld thinkstock

De ultrarijken zijn dit jaar 10 procent rijker geworden, zo citeerden diverse media Quote enkele dagen geleden. Nieuws is dat niet. Econoom Bas van Bavel becijferde dat de vermogens van de vijfhonderd rijkste huishoudens in Nederland tussen 1993 en 2010 met bijna 14 procent per jaar groeiden.

De rijkste drie Nederlanders bezitten meer vermogen dan de helft van alle Nederlandse huishoudens bij elkaar. Van al het private nettovermogen in Nederland is bijna tweederde in het bezit van de rijkste 10 procent Nederlanders. Ook na correctie voor pensioenen is de vermogensongelijkheid nog altijd gigantisch.

Bezuinigingen

Intussen wordt er zogenaamd 'uit noodzaak' en vermeende 'onbetaalbaarheid' bezuinigd op publieke voorzieningen zoals de zorg en het onderwijs en is er mede daardoor een enorme structurele werkloosheid. Dat dergelijke bezuinigingen noodzaak zouden zijn, is een bespottelijke leugen die als functie heeft om te maskeren dat er politieke keuzes ten grondslag liggen aan banenvernietiging en het uithollen van de publieke sector.

Tegelijkertijd wordt er geen noemenswaardige belasting geheven over de vermogens van (super)rijken. Een groeiende groep mensen begint dit aardig de keel uit te hangen en is inhoudelijk tegen deze ontwikkeling. Toch lukt het collectief links niet goed om met dit verhaal overtuigend kiezers naar zich toe te trekken en een Kamermeerderheid te vormen. Hoe komt dat?

Ten eerste ging het decennialang niet over vermogensongelijkheid maar over inkomensongelijkheid, die in Nederland enigszins meevalt. Toen Thomas Piketty begin 2014 de mondiale vermogensongelijkheid agendeerde met zijn omvangrijke studie, volgden al gauw publicaties van Nederlandse economen. Een jaarlijkse update valt te verwachten. Dat is winst, maar op zichzelf onvoldoende voor verandering.

Ten tweede zijn de afgelopen vijftien jaar 'culturele' issues vaker bepalend geworden voor stemgedrag. Politieke verhalen gaan vooral over de islam, wat ten koste gaat van een aanpak van basale economische problemen. Bijstandsgerechtigden die PVV stemmen ondermijnen hun eigen economische belangen zoals Republikeinse kiezers zichzelf dat in de VS aandoen.

Een belangrijke oorzaak van deze trend is dat er geen fundamentele economische verschillen meer tussen grote politieke partijen bestaan, terwijl politiek bij uitstek de plek is om fundamentele twistpunten te articuleren.

Cultureel vlak

Die stembepalende verschillen ontstonden vervolgens automatisch op cultureel vlak. PvdA, GroenLinks en SP zijn nog altijd ernstig in verwarring. Ook na de crisis bleef een pleidooi voor grondige economische hervormingen uit. Op cultureel gebied bogen zij juist volledig mee met rechts door te pleiten voor eenzijdige 'integratie' (assimilatie). Alleen de nieuwe partij DENK van de voormalige PvdA-Tweede Kamerleden Kuzu en Öztürk wil assimilatie afschaffen.

Ten derde is links de weg kwijt op het gebied van framing. Rechts noemt bezuinigingen op de publieke sector 'noodzakelijk' en vernietigt daarmee alternatieve mogelijkheden in de geesten van mensen. Waar is het tegengeluid dat belasting heffen op de (ultra)rijken onvermijdelijk is als we structureel banen willen creëren?

Groeiende publieke sector

De belangrijkste manier om het huidige structurele tekort van een half miljoen banen op te heffen, is de creatie van een grotere publieke sector. Iedereen die de afgelopen jaren niet in een grot heeft geleefd, weet ook dat de publieke sector juist in rap tempo afgebroken wordt. Laat u niet voorliegen door nepbanenplannen en laat heel duidelijk zijn: Het kan echt anders.

Kosten deze banen geen geld? Ja, maar niet het geld van doodnormale, hardwerkende burgers. Het geld dat via het bestaande systeem door de politiek-financiële elite uit de publieke sector is gezogen, had überhaupt nooit op deze schaal naar de superrijken mogen gaan. Zij mogen grotendeels opdraaien voor de bezuinigingsellende. Dat bereik je nauwelijks met het heffen van een paar procentpuntjes vermogensbelasting, zoals de SP voorstelt. Durf eens door te pakken!

Kortom, breng fundamentele keuzemogelijkheden terug in de politiek. Anders gaat het goed mis.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.