Opinie

Schakel vrijwilligers in bij opvang vluchtelingen

Het Leger des Heils mobiliseert hulp via Facebook. Dat werkt beter dan de aanpak van het COA.

Vluchtelingen in Nijmegen zoeken kleren uit. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Nijmegen, afgelopen donderdag. In de modder staat een vermoeid ogende Syrische vrouw met twee kleine kinderen op haar arm. Ze staat bij het hek van de enorme witte gebouwen van de noodopvang in een bos nabij Nijmegen, samen met haar tweeling van anderhalf en nog twee kleine kinderen.

'Een buggy zou heel fijn voor haar zijn', zegt een medevluchteling in het Engels. 'En luiers heeft ze ook niet.' Een paar uur en wat telefoontjes later hebben buurtbewoners een tweelingbuggy geregeld. Helaas, die mag niet naar binnen van de beveiliging. Daar krijg je maar onrust van. Want dan wil iedereen een buggy.

Ontmoedigd

Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) is er tot nu toe niet in geslaagd te zorgen voor voldoende eten. Bewoners hebben honger. Wc's zijn vies. Vluchtelingen die aanbieden om te helpen met schoonhouden kunnen nergens schoonmaakmiddelen vinden. Er lopen mensen rond op slippers en zonder goeie kleren. Nergens gelegenheid om kleding te wassen. Honderdvijftig kinderen zonder speelgoed.

Buiten staat letterlijk half Nijmegen klaar om te helpen, met kleding, speelgoed en aandacht.

Helaas: het COA laat de buitenwereld niet toe. Bang voor onrust? Onveiligheid? Ik weet het niet.

'We hebben tijd nodig', zegt een COA-woordvoerder door de telefoon.

Recept voor onrust

Inmiddels - een paar dagen later - wordt er mondjesmaat door Nijmegenaren ingezamelde kleding toegelaten en zijn er voetballende kinderen gesignaleerd, maar nog steeds wordt contact met de buitenwereld ontmoedigd. Het kamp is hermetisch afgesloten.

De vluchtelingen mogen naar buiten, maar daar is modder en het is drie kwartier lopen naar de dichtstbijzijnde winkel.

Het lijkt me hét recept voor onrust: huisvest mensen in een onoverzichtelijk grote locatie, geef ze te weinig te eten, geen of onduidelijke informatie over hun procedure en de stand van zaken en ontmoedig elk contact met de buitenwereld.

Een gevlucht gezin komt aan in het opvangcentrum. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Amsterdam

Amsterdam. In de oude gevangenis aan de Havenstraat verblijven al weken rond de tweehonderd vluchtelingen. De accommodatie is vrij troosteloos. Lange gangen, veel metaal, ouderwetse cellen waarvan het raam niet open kan. Toch is de sfeer hier goed.

Ook hier was in de eerste week niet genoeg te eten. Er was geen wifi - voor de vluchtelingen een zo mogelijk nog belangrijker levensbehoefte vanwege het contact met het thuisfront - en ook hier was gebrek aan schoenen, onderbroeken, zeep, et cetera.

Het Leger des Heils, verantwoordelijk voor de gang van zaken op deze locatie, zag zich (net als het COA op dit moment in Nijmegen) voor een bijna onmogelijke opgave gesteld.

Ongebruikelijk

Locatiemanager Liesbeth van Groenigen besloot iets ongebruikelijks te doen: ze liet vrijwilligers van buiten toe. In Amsterdam functioneerde toen al een Facebookgroep met meer dan duizend leden, bedoeld om goedwillende bewoners snel en effectief te mobiliseren.

Binnen een paar dagen was in de oude gevangeniskeuken een geïmproviseerde campingkeuken ingericht, zodat vluchtelingen en bewoners samen extra maaltijden en soep konden maken. Ingrediënten kwamen binnen via leden van de Facebookgroep die massaal boodschappen langsbrachten. Binnen een week hadden alle vluchtelingen goeie schoenen, genoeg kleren. Ook scheermesjes en scheerschuim werden in grote hoeveelheden gedoneerd.

Een van de vluchtelingen, die kapper bleek te zijn, kreeg van een buurtbewoner goede scharen en knipt nu de anderen. Muzikanten kregen tweedehands instrumenten en maken muziek. Sportscholen boden aan om groepjes jongens te laten trainen, studenten komen langs om jongens mee te nemen naar het Vondelpark om te voetballen.

Oproepen

De vluchtelingen zelf zorgen voor lijsten en organiseren het zo dat het goed loopt. Ook maken ze zelf de ingewikkelde roosters voor Nederlandse les. Door maar liefst acht vrijwilligers wordt elke dag aan klasjes lesgegeven. Via de Facebookgroep wordt vervoer en gratis behandeling geregeld voor mensen die tandartshulp nodig hebben, komt een rolstoel binnen voor een man met een gebroken been, kon een professionele basketballer meetrainen met een Amsterdams team.

Wat er ook nodig is - verlengsnoeren, schaakborden, pennen en schriften, opladers en tweedehands telefoons - via oproepen op Facebook is het er binnen een paar uur. Toen de wifi maar niet kwam, meldden zich slimme itc-jongens die samen met een paar vluchtelingen op zoek gingen naar een tijdelijke oplossing met behulp van routers en signaalversterkers. Trambestuurders die dagelijks langs de gevangenis rijden en de vluchtelingen zagen, zijn een eigen inzameling begonnen.

Medewerkers van het COA delen welkomstzakken uit aan vluchtelingen in Nijmegen. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Aanstekelijk en makkelijk

Het werkt aanstekelijk. Steeds meer mensen willen een steentje bijdragen en omringen de vluchtelingen in deze buurt met vrolijkheid en zorg. Het Leger des Heils staat nog steeds voor een enorme opgave, maar kan zich nu bezighouden met de kerntaken.

Het is heel makkelijk - en ook terecht - om te klagen over de manier waarop de noodopvang op dit moment wordt georganiseerd. Op alle locaties gaan dingen mis en duurt het te lang voordat wordt voldaan aan simpele basisbehoeften van vluchtelingen.

Het is nog makkelijker - en zeer effectief - om een handje te helpen. Daarvoor is het nodig dat de verantwoordelijke organisaties, het COA voorop, zich openstellen voor goedwillende burgers zodat we kunnen samenwerken. Bijkomend voordeel is dat een hele buurt zich verantwoordelijk voelt en graag wil meedoen.

Koken en schoonmaken

Laat vluchtelingen vooral ook zelf meehelpen. Laat ze koken, schoonmaken en maak ze medeverantwoordelijk voor contact met buiten.

Ik ben inmiddels in gesprek met stadsdeel Oost in Amsterdam om op deze manier - van onderop - een beperkte groep vluchtelingen te huisvesten. De gemeente zorgt voor een locatie en met behulp van buurtbewoners zouden vluchtelingen hier tijdelijk hun eigen huishouden kunnen runnen. Niet ideaal, maar wel in het warme bad van een buurt waar ze welkom zijn en gedragen door Amsterdammers die je daarmee zelf de regie in handen geeft.

Lian Priemus is betrokken bij noodopvang aan de Polderweg en de Havenstraat in Amsterdam en oprichter van de Facebookgroep 'Wat is nodig voor vluchtelingenopvang div lokaties Amsterdam?'

Lian Priemus is regisseur.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden