Opinie

Schaf overheidssubsidie aan politieke partijen af

In de huidige kartelpartijen maakt de top de dienst uit en hebben de leden steeds minder te zeggen.

Stemmen op het congres van de Partij voor de Dieren. Beeld Freek van den Bergh

Afgelopen jaar is Donald Trump verkozen tot nieuwe president van de Verenigde Staten, heeft de Britse bevolking voor een Brexit gestemd en werd de roep om de-islamisering in Nederland steeds sterker en onbeschaamder.

Op al dit soort zaken reageren wij, hoogopgeleide Volkskrant-lezers, voornamelijk verontwaardigd. Dit is logisch, aangezien dit toch irrationele en/of onmenselijke zaken lijken. Toch vallen deze gebeurtenissen in een trend die al langer gaande is over de hele wereld. Het zijn dus geen ongelukken, maar gevolgen van een ontwikkeling die al langer in de maatschappij speelt. Hiervoor moeten we op zoek gaan naar een daadwerkelijke oplossing. Met enkel verontwaardiging lossen we niks op.

Sterker, met onze verontwaardigde reactie wordt het probleem enkel versterkt. De polarisering van onze samenleving wordt alleen maar groter zolang wij zo blijven reageren. 'Het volk' en 'de elite' kunnen zich steeds minder goed in elkaar verplaatsen, terwijl dit juist zou moeten gebeuren. Wij moeten ons in de 'gefrustreerde kiezer' verplaatsen en uit onze eigen denkbubbel stappen.

Want, ook al hebben deze mensen stemrecht, kans om daadwerkelijk mee te doen aan de democratie krijgen ze niet. Democratie is namelijk veel meer dan eens in de vier jaar stemmen. Democratie gaat vooral over burgerparticipatie in de samenleving en met zijn allen een samenleving creëren waar we trots op kunnen zijn.

Nu is de ultieme plek om te participeren in de politiek natuurlijk de politieke partij. Deze partijen vertegenwoordigen in theorie de verschillende segmenten van de samenleving. Evenwel is de tijd dat dit echt zo was voorbij.

In de politicologie wordt de huidige vorm van partijen kartelpartijen genoemd. Dit zijn partijen die door de staat gefinancierd worden, waardoor leden minder belangrijk zijn en de partijtop vooral het beleid van de partij bepaalt. De gewone leden hebben dus steeds minder te zeggen waardoor de connectie met en het vertrouwen in de politiek steeds meer verdwijnt.

Er is geen ruimte meer voor de zo belangrijke burgerparticipatie. In de PvdA mag er bijvoorbeeld op de lijsttrekker gestemd worden, maar echte burgerparticipatie is dit niet. Burgerparticipatie gaat over samen plannen maken en naar elkaar luisteren.

Daarom pleit ik voor het afschaffen van de staatsfinanciering voor politieke partijen. Dit moet als gevolg hebben dat partijen weer afhankelijk worden van de financiële steun van leden en weer hun best gaan doen om leden te winnen. Deze leden worden weer belangrijk gemaakt en kunnen weer meepraten in hoe wij onze samenleving in willen richten.

Het is aangetoond dat de huidige kartelpartijen het gevolg zijn van de partijfinanciering door de staat. Het afschaffen van deze financiering zal dus op de lange termijn bijdragen aan het beëindigen van de huidige dynamiek van polarisatie.

Wat benadrukt moet worden is dat dit stuk absoluut niet gelezen mag worden als een pleidooi voor meer directe democratie. Directe democratie is namelijk wel een vaak genoemd antwoord op hetzelfde probleem als dat wat ik beschrijf. Echter is directe democratie ongenuanceerd, niet gebaseerd op argumenten en werkt het polariserend.

De oplossingen die gevonden moeten worden zijn van hele andere aard. Zij moeten ervoor zorgen dat iedereen weer kans heeft om deel te nemen aan het maatschappelijke debat op basis van argumenten. Dit is hoe democratie hoort te zijn. Want als we op dezelfde voet voortgaan zal de samenleving verder polariseren, intoleranter worden en zal de politiek in 2017 weer een stapje verder ontsporen. Dit moeten we niet willen. Daarom moet de staatsfinanciering voor partijen worden afgeschaft.

Gijs Kooistra is student politicologie aan de Radboud Universiteit Nijmegen.

Gijs Kooistra
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.