Opinie

Schaf betaal-tv voor het voetbal af

Een verbod op betaal-tv laat meer mensen van voetbal genieten en maakt voetbalcompetitie eerlijker.

null Beeld ANP
Beeld ANP

Eind jaren negentig vroeg de EU alle lidstaten een lijst op te stellen met beelden die op het open net moesten blijven. PvdA-staatssecretaris Van der Ploeg heeft voor Nederland toen een bijzonder lange lijst gemaakt, die nog steeds geldig is. Hierop staan onder meer de Elfstedentocht en het Prinsengrachtconcert. En ook veel voetbalbeelden, zoals de samenvattingen van de eredivisie en de live uitzendingen van Europese wedstrijden van Nederlandse clubs. Dat komende zondag om zeven uur weer drie miljoen mensen gratis naar Studio Sport zullen kijken is te danken aan deze lijst, en dus ook aan de PvdA.

De livebeelden van onze klassiekers staan niet op de lijst. Voor deze en sommige andere beelden moet men tegenwoordig wel betalen; een abonnement op FOX Sports kost meer dan 1 procent van het minimumloon. In andere landen zit al meer voetbal achter de decoder, en betaalt men ook meer. Dit komt doordat deze landen hun lijst met gratis uit te zenden beelden kort hebben gehouden.

Nederlandse clubs kunnen dus minder aan betaal-tv verdienen dan buitenlandse clubs. Daardoor hebben ze minder geld om spelers te kopen. Dat is een belangrijke reden voor hun sterk verslechterde resultaten in Europa. De recente vernedering van Ajax in Barcelona is dus deels de schuld van de PvdA.

Verantwoordelijkheid

Die partij moet dan ook haar verantwoordelijkheid nemen. Men zou, samen met andere partijen, moeten proberen de EU te laten bepalen dat alle belangrijke voetbalbeelden in alle landen op het open net moeten worden vertoond. Barcelona en Chelsea gaan dan minder verdienen en krijgen dus wat zwakkere teams, zodat Ajax iets vaker wint. (Om Ajax echt Europees kampioen te maken moet nog meer gebeuren, maar dat is een ander verhaal.)

Maar willen de Engelsen niet graag altijd van Ajax winnen? Of vinden zij gratis tv toch ook belangrijk? Laten we eens kijken naar de Football Supporters Federation, een organisatie die 500.000 fans uit heel Engeland vertegenwoordigt. De federatie ageert momenteel tegen dure kaartjes en wil tevens meer spanning in de Engelse competitie - ook al wordt Chelsea hierdoor zwakker ten opzichte van Barcelona en Ajax. Kennelijk is minder betalen en meer spanning voor Engelse voetbalfans belangrijker dan altijd van Ajax winnen.

Als dus onze eigen PvdA gaat strijden voor een Europees verbod op betaal-tv - met dan natuurlijk de Europese toppers Timmermans en Dijsselbloem in de spits - zal de partij mogelijk ook veel Engelsen achter zich krijgen.

Herverdeling van welvaart

Als econoom wil ik nog iets anders benadrukken, en dat staat los van wie wint of verliest: een verbod op betaal-tv voor voetbal verhoogt de welvaart. Dit heeft te maken met drie simpele feiten. Eén: topvoetbal wordt ook zonder betaal-tv (en desgewenst ook zonder belastinggeld) wel uitgezonden, omdat de reclameopbrengsten de productiekosten van de zenders ruimschoots overtreffen. Twee: hoe goedkoper de beelden, hoe meer mensen gaan kijken. Drie: de kosten van een televisiezender gaan niet omhoog als er een kijker bijkomt. Deze drie feiten impliceren het volgende: door een verbod op betaal-tv zullen meer mensen van voetbal genieten zonder dat er meer kosten zijn - zodat de welvaart hoger is.

Hiermee wordt niet ontkend dat het verbod de inkomsten van de zenders verlaagt, en via deze die van clubs en spelers. Maar die hebben tussen 1880 en 1990 al bewezen ook zonder decoders aantrekkelijk voetbal te kunnen leveren. Natuurlijk blijft het op zich jammer dat de inkomens van spelers, clubeigenaars en mediamagnaten dalen. Maar dit nadeel wordt gecompenseerd door het financiële voordeel voor de mensen die hoe dan ook voetbal kijken, dus ook als ze moeten betalen. Deze mensen sparen geld uit door het verbod op betaal-tv. Hier is dus sprake van een herverdeling van welvaart.

De reden dat de welvaart stijgt is eerder al gegeven: er gaan meer mensen kijken, en dus plezier beleven, zonder dat de productiekosten stijgen. Kortom, de koek wordt groter én gelijker verdeeld.

Er zijn dus genoeg redenen voor de PvdA om voor een Europees verbod op betaal-tv voor voetbal te strijden. Natuurlijk tast dit de positie van de mediamagnaten aan, met hun zenders en kranten en lobbyisten. Hun verdediging zal keihard zijn. De PvdA zal dus echt moeten vechten, voor de mensen en voor internationale solidariteit. Heeft de kwakkelende partij hiervoor wel de moed? Of wordt de tekst van You'll Never Walk Alone alleen nog maar door voetbalfans begrepen?

Tsjalle van der Burg, auteur van Football Business en econoom aan de Universiteit Twente.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden