CommentaarWetgeving

Samenleving die afstand heeft genomen van ‘sociale controle’, heeft blijkbaar toch wetgeving nodig om wenselijk gedrag af te dwingen

De straf voor een jeugdsoos die een dronken jongere aan zijn lot overliet, heeft een bredere betekenis.

‘Onder jongeren is weliswaar een woekerhandel in valse identiteitsbewijzen gaande, maar toch: met de vastlegging van wenselijk gedrag in wet- en regelgeving wordt wel degelijk bereikt dat mensen daarnaar gaan handelen.’ Beeld Reuters
‘Onder jongeren is weliswaar een woekerhandel in valse identiteitsbewijzen gaande, maar toch: met de vastlegging van wenselijk gedrag in wet- en regelgeving wordt wel degelijk bereikt dat mensen daarnaar gaan handelen.’Beeld Reuters

Mensen worden geacht toe te zien op elkaars welbevinden. Dat is niet vanzelfsprekend in een samenleving die afstand heeft genomen van een ‘sociale controle’ die als nogal benauwend werd ervaren. Het adagium ‘leven en laten leven’ verkeert echter vaak in sociale achteloosheid.

Tegen die achtergrond is het vonnis dat de Maastrichtse rechtbank heeft geveld in de zaak tegen jeugdsoos ’t Waeske in het Limburgse Guttecoven opmerkelijk: het bestuur van de soos wordt (mede) verantwoordelijk gehouden voor het feit dat een 15-jarige bezoeker een onervaren stapper — in staat van dronkenschap kwam te verkeren, en vervolgens op de A2, met fatale gevolgen, werd aangereden. De rechtbank rekende het de soos aan dat een minderjarige er dronken kon worden en vervolgens aan zijn lot werd overgelaten (iets wat niet alleen het bestuur zich mag aanrekenen).

Deze casus is in die zin atypisch, dat het alcoholverbod voor minderjarigen in de horeca en in supermarkten beter wordt nageleefd dan werd voorzien toen het in 2014 werd ingevoerd. Onder jongeren is weliswaar een woekerhandel in valse identiteitsbewijzen gaande, en sportclubs controleren minder stipt dan professionele horecagelegenheden, maar toch: met de vastlegging van wenselijk gedrag in wet- en regelgeving wordt wel degelijk bereikt dat mensen daarnaar gaan handelen. Eerst misschien uit vrees voor een boete, later omdat ze niet beter weten en niet anders meer willen. Zo is het gegaan met de valhelm en de autogordel, waarvan de invoering als een hinderlijke vorm van bemoeizucht werd ervaren. En zo is het ook gegaan met alcoholverbod voor jongeren onder de 18: ze zijn zich toenemend gaan gedragen naar de wettelijke norm (al lopen de opvattingen uiteen over de mate waarin dat gebeurt).

Om in ‘gedisciplineerde ongedisciplineerdheid’ (de term is van de Franse filosoof Michel Foucault) te kunnen samenleven, moet iemand die zichzelf niet kan beteugelen door zijn omgeving worden gecorrigeerd. Juist in het zuiden van het land laten de mensen elk jaar tijdens het carnaval zien hoe dat moet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden