Opinie Commentaar

Ryanair is een voorbeeld van ‘wild’ kapitalisme

Voor goedkope luchtvaart betalen werknemers de prijs. Het is aan overheden om hen te beschermen.

Op 28 september 2018 staakten cabinepersoneel en piloten van Ryanair op vliegveld Eindhoven voor betere arbeidsomstandigheden en meer loon Beeld ANP

Wie is er nooit voor een paar tientjes naar de zon gevlogen? Een reis naar de rand van Europa, goedkoper dan een retourtje Groningen. Het conflict tussen Ryanair en zijn piloten uit Eindhoven vestigt de aandacht op de keerzijde van goedkoop vliegen: het personeel betaalt wel een hoge prijs.

Ryanair is een goed voorbeeld van het ‘wilde’ kapitalisme zoals dat sinds de jaren tachtig is gegroeid. Er zit een zekere symboliek in de opkomst van het bedrijf. Het profiteerde van de deregulering van de luchtvaart en de ontmanteling van oude militaire vliegvelden na de val van de Muur. Ryanair topman Michael O’Leary was een ondernemer nieuwe stijl, een botte schelm die lak had aan de goede manieren van de oude, deftige luchtvaartmaatschappijen.

Zo werd Ryanair een exponent van een economie die geheel in dienst stond van de consument. Die bleek genoegen te nemen met een gebrek aan luxe en comfort, en vaak met een slechte service, in ruil voor een lage prijs. De luchtvaart veranderde van een relatief dure vorm van transport in goedkoop vervoer voor de massa.

Deze ontwikkeling had haar creatieve en innovatieve kanten, maar de schaduwzijden zijn inmiddels duidelijk aan het licht gekomen. De lage prijzen stimuleerden de groei van het luchtverkeer, die slecht is voor milieu en klimaat. En maatschappijen als Ryanair konden hun prijzen laag houden door hun personeel af te knijpen.

Ryanair topman Michael O'Leary tijdens een persconferentie. Beeld AFP

De groei van de goedkope luchtvaart was prettig voor de consument. Maar mensen zijn niet alleen consumenten. Ze zijn ook producenten die recht hebben op bescherming en fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden. Ryanair maakte van een deel van zijn piloten zzp’ers, zoals ook bedrijven als Deliveroo enUber hun risico’s afwentelen op hun werknemers.

Dat heeft negatieve gevolgen voor de werknemers en voor het algehele maatschappelijke klimaat. Veel burgers zijn boos en bezorgd over de toenemende flexibilisering van arbeid. Het is aan overheden om Ryanair aan te pakken en werknemers beter te beschermen. Uiteindelijk is de consument ook niet gebaat bij een arbeidsmarkt waar een bedrijf als Ryanair een winst van 1,45 miljard euro kan maken, zonder zijn personeel navenant te laten meedelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden