Commentaar

Rutte moet het doen met het nadeel van de twijfel

De hoogst ongemakkelijke omgang van dit kabinet met onwelgevallige feiten straalt af op de premier.

Mark Rutte tijdens het debat over de Teevendeal Beeld anp

Hij vond het zelf het zwaarste debat uit zijn loopbaan - het was in elk geval het pijnlijkste. Bijna smeekte premier Rutte de Kamer woensdagavond om hem te geloven: hij was laks geweest en had niet opgelet, maar heus, het was allemaal niet expres gebeurd. Tegen zijn loyale gedoogpartner, D66-leider Pechtold: 'We hebben toch altijd in goed vertrouwen kunnen werken?'

Zelfs in zijn nederigheid legde hij zijn gebruikelijke verbale virtuositeit aan de dag ('Ik heb aanleiding gegeven om het vermoeden te laten rijzen dat ik me niet in de conclusies van de commissie-Oosting zou kunnen vinden'), maar die miste dit keer het zinsbegoochelende effect op zijn critici. De premier kon het allemaal mooi vertellen, de oppositie toonde zich vastberaden: dit keer namen ze geen genoegen met woordspelletjes en zou Rutte zijn schrobbering niet ontlopen. De harde motie van afkeuring van de voltallige oppositie zal nog een tijd nadreunen. In de woorden van opsteller Gert-Jan Segers (CU): 'Er zijn excuses gemaakt en er is beterschap beloofd, maar de twijfel is gebleven.'

Zo'n muur van ongeloof zou reden kunnen zijn voor ontslag. Verbazingwekkend snel en eensgezind kwam de oppositie echter ook tot de conclusie dat er net wat te weinig munitie was om de premier, en daarmee diens hele kabinet, naar huis te sturen.

De echte doofpot rond de deal met drugsbaron Cees H. was immers in handen van oud-minister Opstelten. Hij was het die zo veel mist verspreidde over de hoogte van het schikkingsbedrag, vervolgens een gebrekkig onderzoek gelastte en zelfs nog wat harder ging ontkennen toen de feiten naar buiten kwamen. Hij was echt niet langer geschikt als minister van Justitie en hij zou dit debat dan ook zeker niet hebben overleefd. Maar hij stapte eerder dit jaar al op, net als Teeven zelf.

De premier kan vooral worden aangerekend dat hij zich met de hele affaire lange tijd niet of nauwelijks heeft bemoeid. Terwijl een van zijn belangrijkste bewindslieden verstrikt raakte in zijn eigen web van verzinsels en ontkenningen, bleef hij toekijken en onvoorwaardelijk achter hem staan ('Bij mij geen spoor van twijfel'). Zelfs toen hij uiteindelijk wel ondubbelzinnige signalen kreeg dat het kabinet volstrekt mis zat, sloeg hij niet meteen aan.

Rutte en Staatssecretaris Dijkhoff Beeld anp

Zonder betekenis is de harde afkeuring van de Kamer zeker niet. Er hangt nu wel degelijk een donkere wolk boven het Torentje. De Teevendeal staat immers niet op zichzelf. We hadden ook al minister Plasterk die onwaarheden sprak over het werk van de geheime diensten, staatssecretaris Mansveld die rapporten achterhield en minister Van der Steur die misinformatie verspreidde over de persfoto van Volkert van der G., de moordenaar van Pim Fortuyn. In de affaire rond de Teevendeal is bijna twee jaar lang geworsteld met de waarheid.

Die ongemakkelijke omgang van dit kabinet met onwelgevallige feiten, straalt af op Rutte zelf, de leider van het team. Dingen tellen op. Hij kan zich het komend jaar geen incident meer veroorloven dat riekt naar verdoezeling. Er is weinig meer voor nodig om het vertrouwen van een aanzienlijk deel van de Kamer te verspelen.

Hij is er nog, maar vanaf nu moet de minister-president het doen met het nadeel van de twijfel.

Nieuw! Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden