column Bert Wagendorp

Rutte heeft niet zoveel keus: de CO2-heffing gaat er komen

Bijna een maand geleden (vóór de Statenverkiezingen) keerde premier Rutte opeens terug naar zijn groen-rechtse roots en kondigde hij in het bijzijn van Klimaatminister Wiebes een CO2-heffing aan. Alleen zo kon het doel van 49 procent vermindering van de uitstoot in 2030 worden gehaald. Dat was behoorlijk sensationeel. Jesse Klaver van GroenLinks viel van zijn stoel van verbazing: Rutte had zijn tekst gejat. Maar nu (ná de Statenverkiezingen) ligt alles weer anders. Er komt mogelijk geen ‘platte’ heffing per uitgestoten ton, maar een ‘verscherpte versie van de bonus-malusregeling waarvan eerder was vastgesteld dat die niet zou werken.

Dit alles onder voorbehoud.

Afgelopen dinsdag kwam het Radio 1-programma De Nieuws BV met het nieuws naar buiten dat minister Wiebes, minder dan 24 uur na de spectaculaire bekering tot het groene geloof, was ontboden op het hoofdkwartier van werkgeversorganisatie VNO-NCW. Om acht uur ’s ochtends zat hij in de Haagse Malietoren braaf tegenover 35 zwaargewichten uit de CO2-spuitende industrie. Wiebes, behalve minister van Klimaat per slot van rekening ook minister van Economie, stelde hen volgens drie bij het gesprek aanwezige bronnen van De Nieuws BV gerust: er komt geen platte heffing .

Volgens De Nederlandsche Bank zou een heffing van vijftig euro per ton niet leiden tot een exodus van bedrijven, maar volgens voorzitter Hans de Boer van VNO-NCW is dat veel te optimistisch geredeneerd. Hij voorziet ten gevolge van een CO2-heffing groot banenverlies en een verslechtering van de Nederlandse concurrentiepositie.

Het kabinet komt half april met een ‘verstandige’ oplossing. Dat is verstandig, onverstandige oplossingen zijn niet aan te bevelen. Rutte had tijdens zijn opzienbarende draai al een achterdeurtje opengelaten, door erop te wijzen dat er met een CO2-heffing ‘verstandig’ moest worden omgegaan. Dat gaan we dus de komende tijd nog heel vaak horen, als er een nieuwe koerswijziging komt.

Maar dat staat nog niet vast. De spectaculaire verkiezingswinst van Baudet deed bij VVD en CDA alle alarmbellen rinkelen. Baudet won op het thema immigratie, maar ook en misschien wel vooral op dat van het klimaat en de energietransitie. Rutte moet dus niet alleen economisch verstandig optreden, maar ook electoraal. De natuurlijke neiging van zijn partij, en die van het CDA, is op te schuiven richting succes: niet te veel klimaatdrammen.

Alleen is dat tegen het zere been van Rob Jetten van D66. Die heeft zich juist ijverig geprofileerd als de groene concurrent van Jesse Klaver. Als Jetten akkoord gaat met een slap aftreksel is zijn geloofwaardigheid meteen naar de vaantjes – hij laat nog liever het kabinet vallen.

Voor Rutte tekent zich een patstelling af. Hij zit klem tussen de wensen van werkgevers, die van twee van zijn coalitiegenoten en zijn minderheidspositie in de Eerste Kamer waar hij GroenLinks en PvdA nodig heeft. En dan zijn er ook nog de sceptici in eigen kring en Sybrand Buma, bij wie de door de populistische revolte veroorzaakte paniek ook maar niet wil zakken.

Boven dat politieke mijnenveld zweeft dreigend de zwarte aasgier Baudet. Diens slagschaduw bezorgt Rutte de bibbers. Gaat het fout met zijn kabinet, dan komt de vogel naar beneden en vreet hij de VVD op.

Rutte heeft niet zoveel keus, als hij nog even wil doorregeren. Ik denk dat die CO2-heffing er toch gaat komen.

Uiteindelijk dus ook een beetje dankzij T. Baudet. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.