ColumnSheila Sitalsing

Rutte deed een Balkenendetje bij het eerste grote verkiezingsdebat

null Beeld

Het is amper nog voor te stellen, maar er is een tijd geweest, tijdens zijn eerste verkiezingscampagne die met kinderlijk vertrouwen begon en in electorale rampspoed eindigde, dat Mark Rutte kopje onder ging in het lijsttrekkersdebat op Radio 1. JP Balkenende, toenmalig premier, zat er aan tafel, net als Wouter Bos, toenmalig premiershoop van de PvdA – het was 2006. En toen de grasgroene VVD-voorman een moedige poging deed óók iets te zeggen, sprak Balkenende hem berispend toe: ‘Nu ben ik in debat met Bos, moet u niet gaan zitten interveniëren.’

Het boeide bitter weinig mensen. De belangstelling ging uit naar de groten, en naar Rita Verdonk die als nummer 2 op de VVD-lijst meer stemmen zou binnenharken dan de onfortuinlijke lijsttrekker. Van Rutte wilde de pers alleen weten waarom hij alleen woonde – valt u op vrouwen? op wat voor vrouwen dan? wilt u zich gehuld in badjas in bed laten interviewen door een mooie vrouw? En dat ad infinitum. (Tegen dat badjas-in-bed-interview zei hij trouwens ja). Want nog geen vijftien jaar geleden had een politicus die buiten het burgerlijkheidsideaal viel heel wat uit te leggen in dit land van zelfbenoemde ruimdenkendheid en superieure cultuur.

Waarmee maar gezegd is: aan elk succes gaat een geschiedenis vol verschrikkingen vooraf.

Nu zeggen de peilers almaar luider dat er een wonder nodig zal zijn om Mark Rutte en de VVD nog in te halen vóór 17 maart. Thuis roepen we dan dingen als Parijs is nog ver, en weet je nog dat diep in de vorige eeuw Den Uyl de verkiezingen won maar de formatie verloor waarna de winnaars zich onthutst terugvonden in de oppositiebankjes.

En ook als de VVD straks het initiatief voor een nieuwe regering mag nemen, zijn er coalitiepartners nodig, een stuk of drie wellicht. Gezien Ruttes vermaarde flexibiliteit kunnen die partners beslissende invloed uitoefenen op smaak en stijl.

Het maakt dus uit of ‘wij sluiten de PVV uit’ ook echt ‘wij sluiten de PVV uit’ betekent. Het maakt uit of het CDA overtuigend de grootste van de rest wordt. Het maakt uit of D66 groot genoeg blijft om een min of meer logische formatiepartner te zijn omdat je je er toch geen buil aan kan vallen. Het maakt uit of de PvdA, als grootste van het linkse splinterblok, D66 overtuigend inhaalt én blijft vasthouden aan het voornemen GroenLinks in een coalitie mee te nemen, zodat die twee straks elkaar de schuld kunnen geven van fout beleid.

Van de kiezers, zei politicoloog Tom van der Meer vrijdag, heeft 60 procent nog geen keuze gemaakt.

Er viel dus veel te halen, vrijdagmiddag bij het eerste grote verkiezingsdebat tussen dertien lijsttrekkers op NPO Radio 1. Het was veel in weinig tijd. Marijnissen (SP) vroeg waarom ze aan een tafel was gezet tussen Baudet (Fvd) en Rutte (VVD) die elkaar routineus aan het beschreeuwen waren en daardoor niet toekwamen aan het thema: vertrouwen in de overheid (Marijnissen heeft daar overigens een doortimmerd verhaal over). Ploumen zat tussen twee andere schreeuwers, Azarkan (Denk) en Wilders (PVV), en concludeerde dat ‘twee schreeuwende mannen zelden een probleem oplossen’. Rutte deed een Balkenendetje met Kaag (D66): toen ze hem een nogal omslachtige vraag stelde, kapte hij haar af met ‘En u wil weten of ik het met u eens ben? Ja hoor, maar ik wil iets vragen aan de heer Klaver’. Waarop hij zich naar Klaver (GroenLinks) draaide. Den Haan (50Plus) vergat er een paar Krolliaanse oneliners over ouderen in te gooien. Hoekstra (CDA) werkte gestaag de bingokaart af (‘We zijn het eens’, ‘We willen hetzelfde’, ‘Het kan allebei’). En toen lag plotseling kernenergie als optie op tafel.

De 60 procent zoekenden zoeken moedig voort.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden