Media inBelarus

Russische staatsmedia wordt nauwelijks meer bekeken in Belarus

Russische staatsmedia helpen het belaagde regime in Minsk een handje. De hersenspoelzenders worden echter nauwelijks meer bekeken, constateert correspondent Tom Vennink.

Een van de vele demonstraties tegen het bewind van Loekasjenko in Minsk, dit keer door gepensioneerden op 16 november.Beeld AP

Het waren geen gewone schild-knuppel-en-helmen-troepen die Aleksandr Loekasjenko bestelde toen zijn bevolking de straat opging. Aan het begin van het protest dat deze week de honderd dagen passeerde, vroeg hij Vladimir Poetin om een speciaal type versterking: informatietroepen.

De troepen kwamen er. Teams van de Russische staatstelevisie sturen al drie maanden de Belarussische tv-kanalen aan vanuit Minsk. Alleen: ze lijken niet te helpen. Propaganda werkt zolang er mensen naar kijken. Maar de Belarussen kijken niet meer. Volgens een enquête van King’s College London en onderzoeksbureau Sociolytics heeft de bevolking massaal de tv uitgezet.

Volgens de Belarussen is Tut.by, de betrouwbaarste nieuwsbron.

De conclusies van het onderzoek zijn een nachtmerrie voor elke dictator. Minder dan eenderde van de bevolking kijkt nog met regelmaat naar de hersenspoelzenders. Ter vergelijking: in Rusland zet driekwart van de bevolking geregeld een staatszender op. De betrouwbaarste nieuwsbron volgens de ondervraagden: Tut.by, een nieuwssite die Loekasjenko heeft verboden.

Geloofwaardigheid verspeeld

De onderzoekers vroegen zich ook af hoe dat kan. Gesprekken met Belarussen leerden dat de meeste kijkers niet verloren zijn door de repressie van de afgelopen maanden. Nee, de propagandisten verspeelden hun geloofwaardigheid al een paar maanden eerder, bij de uitbraak van de coronapandemie. Terwijl tienduizenden Belarussen ziek werden, was de boodschap aan de kijkers: Belarussen zijn immuun voor het virus en wie zich toch zorgen maakt, moet maar een wodkaatje drinken zoals de president adviseert.

Toen de protesten begonnen, stond de tv al uit. ‘Mensen geloven ons niet meer’, zei een teleurgestelde presentator destijds tegen nieuwssite Meduza.

De Russische informatietroepen lijken te laat. De Belarussische tv waarschuwt sinds hun komst voor ‘het gevaar van de Navo’, voor jaren van chaos en voor net zoveel bloed als bij de Oekraïense revolutie van zeven jaar geleden. Maar Loekasjenko’s zenders lijken te verzwakt om Belarussen over te halen om binnen te blijven.

Nexta is een kanaal met ruim 2 miljoen volgers.

Eenderde van de bevolking installeerde in de afgelopen maanden Telegram, een berichtenapp met nieuwskanalen. Zoals Nexta, een kanaal met ruim 2 miljoen volgers (er wonen 9,5 miljoen mensen in Belarus) dat non-stop video’s verspreidt van demonstraties en de repressie.

Journalisten gearresteerd

Die repressie is voor een groot deel gericht tegen de makers van de media die de Belarussen nu vertrouwen. Zondag werden 24 journalisten gearresteerd bij de herdenking van Raman Bandarenka, een demonstrant die vorige week doodgeslagen werd door gemaskerde agenten. Een van de opgepakte journalisten kan drie jaar gevangenisstraf krijgen.

Maar het regime krijgt de nieuwssites en Telegram-kanalen niet definitief uit de lucht. Nieuwe bewijzen van staatsgeweld blijven maar komen. Nexta publiceerde zondag video’s van een granatenregen die de politie afvuurde op een groep demonstranten bij een herdenking van de omgekomen demonstrant. Tut.by kwam dinsdag met ooggetuigenverslagen van mensen die demonstranten bij hen thuis lieten schuilen tijdens een woeste klopjacht.

Onderduiken

Een vrouw die twaalf demonstranten in haar flatje liet onderduiken: ‘De agenten gingen langs alle deuren. Ik deed open in mijn pyjama, liet mijn paspoort en inschrijving bij de gemeente zien, maar dat hielp niet. De agenten gingen naar binnen en vonden mensen in de kast. Iedereen werd afgevoerd in een arrestantenwagen.’

De repressie van de gewone troepen gaat onverminderd door, maar de informatietroepen lijken verslagen. De feiten van de eerste honderd protestdagen zijn voor de Belarussen niet meer te verbergen: ruim 25 duizend arrestaties, vijfhonderd gedocumenteerde gevallen van marteling en zeven dode demonstranten.

Tom Vennink is correspondent in Moskou.

Lees ook

In Belarus is met ontzetting en verslagenheid gereageerd op het feit dat opnieuw een demonstrant is omgekomen. 

Met stakingen door het hele land hebben Belarussen de druk opgevoerd op zelfverklaard president Aleksandr Loekasjenko. 

Na elf weken van straatprotesten heeft de Belarussische oppositie een landelijke staking aangekondigd om het regime van Aleksandr Loekasjenko te ontwrichten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden