Column Heleen Mees

Rusland heeft Hillary het presidentschap gekost

Tot nu toe was de gedachte ­onder de denkende klasse in Amerika dat Rusland de Amerikaanse verkiezingen weliswaar heeft beïnvloed, maar dat dit niet bepalend is geweest voor de uitkomst van de verkiezingen. De verkiezingen waren zo nipt dat vanalles voor een andere uitkomst had kunnen zorgen. Ook werd er getwijfeld of er wel was samengespannen tussen de campagne van Trump en de Russische regering van Vladimir Poetin. Poetin had er immers sowieso belang bij dat Trump in plaats van Clinton zou worden gekozen.

Beide aannames kunnen na de ­gebeurtenissen van de afgelopen twee weken wel de prullenbak in. Volgens de aanklacht tegen twaalf Russen en twee Russische bedrijven, die drie dagen voor de top van Trump en Poetin in Helsinki openbaar werd gemaakt, braken Russische hackers in in de servers van ­Democratische Partijorganisaties DCCC en DNC. Daarbij stalen de ­hackers niet alleen de beruchte e-mails die tot het vertrek van partijvoorzitter Debbie Wasserman leidden daags voor de Democratische Conventie, maar ook de data die de Democraten gebruikten voor de ­verkiezingscampagne.

De aanklacht stelt dat de ‘samenzweerders computers identificeerden binnen de DCCC- en DNC-netwerken die informatie hadden opgeslagen met betrekking tot de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2016’. Vervolgens verzamelden de hackers de gegevens ‘door back-ups of snapshots van de cloud-gebaseerde systemen van de DCCC en DNC te maken en de snapshots te verhuizen naar cloud-gebaseerde ­accounts die ze hadden geregistreerd bij dezelfde service provider, waardoor de gegevens van de DNC werden gestolen’.

De Russen hadden de opdracht om Hillary Clinton op alle mogelijke manieren te ondermijnen, onder meer door haar rivaal in de Democratische voorverkiezingen, Bernie Sanders, te steunen. Volgens de aanklacht kregen de twaalf Russen in een interne memo de volgende instructie: ‘Gebruik elke gelegenheid om Hillary en de rest te bekritiseren (behalve Sanders en Trump – wij ­ondersteunen hen).’ Niet alleen ­werden de emoties onder Trump-aanhangers opgestookt, ook werd gericht geprobeerd de opkomst in zwarte Democratische kiesdistricten laag te houden.

Washington Post-columnist Anne Applebaum wijst erop dat de Trump-campagne in oktober 2016, een paar weken nadat de hackers hadden ­ingebroken op de servers van de ­Democratische Partij, haar advertentiebudget plotseling heel anders ging besteden. Was dat op basis van data die de Russen hadden gestolen? Rond diezelfde tijd begon Trump ook samenzweerderige slogans en berichten te gebruiken die direct van de Russische staatstelevisie en websites afkomstig waren. Leuzen als ‘Barack Obama heeft ISIS opgericht’ tot ‘Hillary Clinton gaat de Derde Wereldoorlog beginnen’, ­werden door Trump herhaald tijdens zijn rally’s en op Twitter.

Volgens Applebaum zijn de Russische hackers het moderne equivalent van de Watergate-inbrekers in 1972. Het enige verschil is de technologie. De inbrekers van Watergate, die door de campagne voor de herverkiezing van Nixon werden betaald, braken in op het hoofdkantoor van de Democratische Partij om telefoons af te luisteren en documenten te stelen. Weliswaar bevat de aanklacht tegen de Russische hackers geen bewijs dat er werd samengespannen met de Trump-campagne, maar Trumps ­gedrag in Helsinki wijst wel daarop. Zelfs als de Russen data aan de Trump-campagne hebben verstrekt zonder tegenprestatie is dat al in strijd met de wet op de campagnefinanciering. Die bepaalt namelijk dat buitenlanders op geen enkele wijze mogen bijdragen, ook niet in natura.

Nu steeds meer details naar buiten komen van het onderzoek van speciaal aanklager Robert Mueller naar de Russische inmenging, wordt duidelijk dat Hillary Clinton de verkiezingen in 2016 niet heeft verloren omdat ze maar vijf minuten bij een buurtbarbecue bleef, zoals Obama’s speechschrijver, Ben Rhodes, onlangs in een interview met NRC Handelsblad nog beweerde. Poetin heeft Hillary het presidentschap gekost.

De Russische inmenging in de Amerikaanse politiek was vooral een anti-Clinton-operatie in plaats van een pro-Donald Trump- of pro-Bernie Sanders-campagne. De ­propaganda was Poetins wraak voor de rol die hij Clinton toedichtte bij de Russische demonstraties in ­december 2011. Het feit dat de Russische hackers ook campagnedata hebben gestolen van de Democratische Partij verklaart waarom de­ ­Russische inmenging zo effectief was. In de Verenigde Staten, een land met bijna 330 miljoen inwoners, zijn data hart en ziel van iedere verkiezingscampagne.

Dat betekent niet dat de Clinton-campagne helemaal geen fouten heeft gemaakt. Maar het is nou eenmaal notoir moeilijk om een guerrillaoorlog te winnen met conventionele campagnemiddelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.