Opinie Zoetwateropslag

Ruimte nodig voor wateropslag? Kijk eens naar de Veluwe

Er is een enorme kans om onze zoetwatervoorraad te vergroten: opslagruimte genoeg op de Veluwe, betoogt Jos Peters, adviseur drinkwater. 

De Veluwe is bij uitstek geschikt voor wateropslag, wat kan zorgen voor een verhoogde biodiversiteit. Beeld ANP

Het Rijk wil dat we ons voorbereiden op een stijging van 30 procent in de vraag naar drinkwater. Dus zoeken we ‘aanvullende strategische voorraden’. Wat blijkt? Het vinden van nieuwe bronnen en winlocaties is in ons land niet zo makkelijk. Bovendien is onbedoeld ons waterbeheer droogtegevoelig gemaakt. Als regen uitblijft, vallen watergangen en ­sloten snel droog. En valt het met bakken uit de lucht, dan weten we dat niet vast te houden.

Kwade reuk

Begin jaren zeventig van de vorige eeuw verwachtte men dat het waterverbruik tot 2000 zou verdriedubbelen. Projecten van fors formaat leken nodig, bijvoorbeeld ondergrondse wateropslag op de Veluwe, een ideale plek, want de grondwaterstand is er diep en de ondergrond doorlatend. Daarom stelde toenmalig minister Stuyt van Volksgezondheid en Milieuhygiëne in 1972 de Commissie Infiltratie Veluwe in. Die kwam in 1976 met een eindrapport dat bevestigde dat wateropslag op de Veluwe mogelijk is. Toch kwam er geen positief advies. Terugkijkend valt dat te begrijpen. Waterbedrijven infiltreren sinds midden jaren vijftig voorgezuiverd rivierwater in de duinen, waar ze het opslaan en daarna benutten voor de watervoorziening. Die opslag stond tot ver in de jaren tachtig in een kwade reuk. De Stichting Duinbehoud mobiliseerde verzet: duininfiltratie moest stoppen. Het advies destijds van de Commissie Infiltratie Veluwe was dus niet zo vreemd. Met de toen verwachte toename van het waterverbruik viel het overigens erg mee.

Begin jaren negentig ontwikkelde ik samen met medewerkers van waterbedrijf PWN een nieuwe aanpak voor infiltratie, met open plassen. De essentie: het realiseren van natuur binnen randvoorwaarden van drinkwaterproductie. Dit idee is daarna ­succesvol ingevoerd in veel duingebieden: Castricum, Kieftenvlak, Groot Berkheide, Oostduinen, Solleveld. Deze benadering bezorgde duinwaterbedrijven een positiever imago, ­immers, de natuur vaart er wel bij.

Kampioen dijken

Onlangs, tijdens een bezoek aan de Achterhoek, zei minister Cora van Nieuwenhuizen: ‘We zijn al kampioen dijken maken, we moeten ook kampioen wateropslag worden’. Het zal haar zijn ontgaan dat we dat al zijn, in de duinen al ruim zestig jaar. Wat nu als we water ook buiten het duin ondergronds gaan opslaan? En dan op grotere schaal dan wat waterbedrijf Vitens doet, bijvoorbeeld in Epe of waterbedrijf WML in Heel. Belangrijk is dan dat we ook natuur- en landschapsdoelen realiseren.

Dit voorjaar bezocht ik de Kampina in Noord-Brabant. Natuurmonumenten pakt in dit gebied de wat saaie dennenbossen aan ten faveure van vennen, natte heide en loofbossen. Zo kan zo’n landschap model staan voor een gevarieerd vennengebied voor wateropslag op de Veluwe, die daarvoor bij uitstek geschikt is. Het brengt biodiversiteit, een fraai leefgebied voor dieren en planten, een fijn wandelgebied voor mensen. Aanvoer van rivierwater uit IJssel of Nederrijn of bemalingswater uit Flevoland, zeer ver voorgezuiverd, kan de wateraccu van de Veluwe opladen, de watervoerendheid van beken en sprengen verhogen en het historische landschap met watermolens helpen herstellen. Het hoeft niet zo stoer als in plannen van destijds die repten over aanvulling met 500 miljard liter per jaar. Laten we beginnen met 100 miljard liter. Dat kost nog geen kwart cent per emmer. Het zou aanvulling van grondwater op de Veluwe met ongeveer een kwart verhogen en extra voorraden zoet water opleveren.

In 1972 zei minister Stuyt: ‘Er is op dit ogenblik geen gegadigde om uitvoering van het project ter hand te ­nemen’. Laat nu wel een partij opstaan om samen met iedereen die de Veluwe een warm hart toedraagt een fraai natuurproject te realiseren van internationale allure. 

Jos Peters is adviseur drinkwater bij Royal Haskoning DHV.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden