Opinie

Rondvraag pleidooi Terlouw: 'Je moet het verleden niet te rooskleurig beschrijven'

Schrijver en oud-politicus Jan Terlouw riep in de talkshow De Wereld Draait Door op tot meer vertrouwen; in elkaar en in de politiek. Hij kreeg massale steun voor dit 'ontroerende' pleidooi. Hoe is dat te verklaren?

Jan Terlouw: 'We vertrouwen elkaar niet meer.' Beeld anp

'Het pleidooi van Terlouw maakt indruk. Hij is iemand die in de loop van zijn leven vele dingen heeft voorbij zien gaan. Hij doet aan de toekomstige generatie een oproep om het tij te keren. Hij zegt met klem dat het anders moet. Iemand die minder prominent aanwezig was geweest in de geschiedenis, had dat niet kunnen doen.

Ik herinner mij die touwtjes in de brievenbus ook. In de jaren '50 en '60 bijvoorbeeld had de overheid een bepaald gezag. Toen was er minder wantrouwen. Ik denk dat dat de laatste jaren veel meer een stem heeft gekregen. Toch moet je het verleden niet te rooskleurig beschrijven. De Nederlandse geschiedenis heeft vaker perioden van wantrouwen gekend. In 1965 vond 1 op 5 Nederlandse burgers dat de democratie niet functioneerde. Politieke polarisatie is er ook eerder geweest. Zo waren de jaren '81-'82 harde tijden met een hoge werkloosheid, veel onrust en demonstraties. Kabinet Van Agt II - Terlouw was toen vicepremier en minister Economische Zaken - hield het maar acht maanden vol. Die politieke impasse was veel erger dan nu.

Er heerst een gevoel dat mensen niets met elkaar hebben. We zijn verdeeld over zaken als migratie en integratie. Toch vind ik, als Amerikaan, het vertrouwensniveau in Nederland opvallend hoog. Zowel in de politiek als in elkaar. Ondanks de zogenaamde verdeeldheid houden Nederlanders, veel meer dan andere volken, vast aan hun knusse samenleving, en vinden gezelligheid belangrijk. Ook dat is mogelijk een reden dat Terlouw zoveel bijval krijgt.'

Prof. dr. James Kennedy is hoogleraar Nederlandse geschiedenis.

'Het veranderende klimaat biedt ook kansen'

'Het was een raak en goed betoog van een authentiek en integer oud-politicus, zoals we Jan Terlouw kennen. Het KNMI herkent zich in zijn zorgen, daarin staat hij gelukkig niet alleen. De somberheid die soms doorkomt in zijn woorden delen wij niet volledig. Het veranderende klimaat is niet alleen een probleem, er zijn ook kansen.

In zijn woorden zat ook veel hoop. Wereldwijd is er aandacht voor milieuvervuiling. Nu kan er nog wat gebeuren. Er is dan ook reden om positief te zijn, zeker na de klimaattop in Parijs vorig jaar. De beste stap die we nu kunnen nemen is dat alle 174 landen die het klimaatakkoord vorig jaar hebben ondertekend, zich de komende jaren aan de afspraken gaan houden die toen gemaakt zijn. Als die plannen worden uitgevoerd, geeft dat ons een steuntje in de rug.'

Cees Molenaars is hoofd communicatie KNMI.

'Terlouw toont leiderschap'

'De discussies op televisie zijn de laatste tijd naar en negatief. Mensen zijn dat spuugzat. Jan Terlouw sprak verbindende woorden na een periode waarin we alleen maar tegen elkaar zijn uitgespeeld. Hij draagt vanuit het positieve oplossingen aan. Er is behoefte aan verbinding en minder chagrijn. Minder polarisatie, meer verzoening.

Ik vind het dapper dat hij besluit om zich op 85-jarige leeftijd in de discussie te mengen. Hij neemt grote persoonlijke risico's. Het lijkt wel alsof zijn pleidooi onderdeel is van een persoonlijke plan van Jan Terlouw. De laatste weken heeft hij scherpe kritiek en neemt hij afstand van zijn partij.

Hij wist in zijn pleidooi goed de toon te treffen. Misschien moet je ook wel zo oud worden om die wijsheid en rust uit te stralen. Ik vond het hartverwarmend en indrukwekkend. Complimenten voor Terlouw en De Wereld Draait Door. Ik heb mij de afgelopen jaren afgevraagd waar onze leiders zijn. Terlouw toont leiderschap, waarvan ik dacht dat we het waren kwijtgeraakt.'

Ton Verlind is mediadeskundige.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden