ColumnJean-Pierre Geelen

Rondom de koning kringelden alleen nog maar happen lucht

Hij kwam binnen via de open deur: ‘Nederlanders kunnen enorm van elkaar verschillen’, opende Willem-Alexander – we mogen ‘jij’ zeggen, dat deed hij ook – zijn kersttoespraak. Staand bij een bloemstuk in het trapportaal werd hij gadegeslagen door 17de-eeuwse portretten. Ook als hij er geen erfgoedbelasting over heeft afgedragen, mochten we er nu toch in elk geval even naar kijken.

Zijn tekst, geparafeerd door Mark Rutte en een leger ambtenaren, werd een aaneenrijging van gemeenplaatsen. Nog net hoorde ik een wandtegeltekst declameren: ‘Vrijheid is de vlam die in alle Nederlandse harten brandt’, een strofe waarmee op Huis ten Bosch het toilet is behangen. ‘Dat klinkt poëtisch’, feliciteerde de dichter zichzelf, ‘maar het doet wel recht aan wat ik om me heen zie.’ Hier diende zich geen visie op vrijheid aan, door dat woordje ‘maar’ wel een puzzel over poëzie. Die kan kennelijk nooit recht doen aan wat de koning om zich heen ziet. Ligt dat aan de poëzie, de koning of aan wat hij om zich heen ziet?

Het kan door het kerstontbijt komen, maar al snel doezelde ik weg. Ik veerde pas op toen de moderne vorst plots zijn eigen vrijheid ten volle benutte. ‘Om vrij te zijn, moeten we het dwarse denken toelaten’, zei hij. Als daad bij het woord trad de televisievorst naar voren als een ware Oprah Winfrey en deelde aan alle kijkers een betere toekomst uit. Voor jou! En voor jou! En voor jou!

Hij pakte uit: alle gedupeerden van de recente toeslagenaffaire kregen een vorstelijke maaltijd ten paleize. Er zou worden gegeten met zilveren bestek uit de erfenis van Juliana, waarvan iedere gast na het dessert een setje mee naar huis zou krijgen.

De dwarsdenker haalde uit naar de laffe lakeien van het Binnenhof. Omdat die zelf te bescheten zijn om veestapels te halveren, vliegvelden in te dammen en kwetsbare natuur te bewaren, kondigde hij forse inspanningen aan. Bij hun eerstvolgende werkoverleg zou hij de premier opdragen de stikstofcrisis met één ferm gebaar op te lossen. Boeren en bouwers die omschakelen royaal compenseren, biologen blij, volledige voorrang voor de kwijnende natuur.

Zo moest het vorstenhuis weer een voorbeeld voor het volk zijn, zei Willem-Alexander. Mooi gesproken.

Hij stond wat onwennig met zijn vingers onder een duimnagel te pulken. Des te verrassender dat moment waarop hij de hand in eigen boezem stak. De vorst bood koninklijk excuses aan voor alle affaires rond de Oranjes uit de afgelopen decennia. Vastberaden kondigde hij een modernisering van de monarchie aan: voortaan is het klaar met het graaien. Met zijn neefje Bernhard, de kleine schavuit van Oranje, had hij een goed gesprek gevoerd. Die zal, zo kondigde hij aan, de handdoek in de ring van Zandvoort gooien, en zich ook niet meer schuldig maken aan grootschalige huisjesmelkerij. Zoals Willem-Alexander tegen hem had gezegd: ‘Streven naar geluk is mooi, maar het mag geen obsessie worden.’ De kleine Bernhard had, vertelde Willem-Alexander losjes, zitten dreinen als een baby, maar dat imponeerde niet. ‘Ook verdriet mag er zijn’, had WA hem op zalvende toon gezegd. ‘Het is oké’ – duidelijk een kind van de jaren zeventig.

Ik schrok van de tune van het NOS-Journaal. De toespraak was nog maar net afgelopen, of koningkijker Kysia Hekster ging samenvatten wat we zojuist met eigen ogen hadden gezien. Gek: rondom de koning kringelden alleen maar happen lucht. Ik had toch niet zitten slapen?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden