Twistgesprek

'Roma zijn de gehate buitenstaanders, zoals de Joden ooit'

Roma worden ervan beschuldigd bovengemiddeld vaak lid te zijn van een criminele bende in Nederland. Is dat terecht? Henk Müller in een twisgesprek met Huub van Baar.

Roma doen mee aan de Roma-pride in Parijs. Beeld afp

U waarschuwt voor opkomende zigeunerhaat, 'antiziganisme', die een grondwaarde van Europa - gelijkheid van Europese burgers - zou uithollen. Maar Roma hebben volgens onderzoekers een onevenredig groot aandeel in criminaliteit.
'Er vinden steeds meer aanslagen plaats op Roma, vooral in Oost-Europa, geweld dat de meeste politici en burgers terecht afwijzen. Maar ik wil vooral ook waarschuwen voor de opmars in Europa van 'fatsoenlijk antiziganisme'. Onder het mom dat Roma zelf niet zulke lieverdjes zijn, is er een beweging op gang gekomen dat je Roma daarom anders mag behandelen. Ze bezorgen ons 'immers' overlast.

'In Oost-Europa staan Roma gelijk aan 'onaanpasbaren' of 'criminelen' en de politie gaat daarnaar handelen. Deze trend zie je nu ook in West-Europa. In Zweden, zo werd eergisteren bekend, werkt de politie een onderzoek tegen naar het opstellen van wijdvertakte stambomen van Roma omdat er generaties criminele Roma-families zouden bestaan. In Nederland is dat in kaart brengen in Ede geprobeerd. De Nederlandse politie gebruikt registratiemethoden voor etnische minderheden, dus ook Roma, die verboden zijn. Deze maand komen daar een paar opzienbarende, kritische rapporten over uit.'

Maar Roma zijn geen lieverdjes...
'U baseert zich op uitspraken van de criminologe Dina Siegel, verbonden aan de Universiteit Utrecht, die onlangs heeft gezegd dat ze het taboe op criminaliteit onder Roma wil doorbreken. Zij zegt dat je de Roma-achtergrond moet benoemen omdat je dan niet de hele groep Oost-Europeanen, Roemenen incluis, stigmatiseert.'

Het probleem benoemen is de eerste stap naar een oplossing.
'Ik vind het spijtig dat een wetenschapper zich niet bewust is van de gevolgen van haar uitspraken. Ze rept met geen woord over het effect op de hele groep Roma. Het gaat om een groep van 12 miljoen mensen die vooral in Oost-Europa wonen, die daar sterk worden gediscrimineerd en die vaak arm zijn. 70 procent van de Roma in Bulgarije lijdt dagelijks honger.

'Ik vind het ronduit bizar dat Siegel in de publiciteit komt met de 'constatering' dat zakkenrollers, bedelaars en winkeldieven voor 80 procent Roma zijn. Kranten en tv nemen dat klakkeloos over. Allemaal op basis van een kleinschalig kwalitatief en geen kwantitatief statistisch onderzoek waarvan de gegevens overigens nog steeds niet zijn gepubliceerd.'

Midden- en Oost-Europeanen brengen de middenstand jaarlijks een kwart miljard schade toe, 21 procent van de winkeldiefstallen wordt gepleegd door mobiele dadergroepen, daar zitten vast wel Roma onder.
'Vast wel. Elke groep kent criminelen, maar je mag en kunt nooit een hele groep tot crimineel bestempelen.'

Over Roma geen kwaad woord.
'Ik zeg niet dat sommige Roma geen verkeerde dingen doen en misschien zijn ze zelfs wel - hoewel er geen cijfers zijn - oververtegenwoordigd in de criminaliteit, maar nogmaals je mag een hele groep niet tot criminelen bestempelen. Bij Pauw & Witteman lichtte Siegel haar uitkomsten toe met op de achtergrond beelden van uit Frankrijk gezette EU-burgers met een Roma-achtergrond. Dat vind ik fout. Hier worden migranten met criminelen verward. Ten eerste mag Frankrijk wettelijk helemaal geen EU-burgers uitzetten. Sinds 2007 zijn zeker 40 duizend Roemeense en Bulgaarse Roma uitgezet en dat druist in tegen het gelijkheidsbeginsel. Ten tweede wek je zo de indruk dat alle Roma criminelen zijn. Roma worden op deze manier tot gehate buitenstaanders gemaakt, zoals de Joden dat ooit waren. Overigens wonen er in Frankrijk 400 duizend Roma met de Franse nationaliteit. Moeten die ook weg?'

Roma zijn de nieuwe Joden.
'Ze vormen de laatste minderheid die nog schaamteloos en ongestraft wordt gediscrimineerd en gecriminaliseerd. Antisemitisme bestaat nog, maar wordt als onacceptabel beschouwd. Dat Roma, ondanks alle onderlinge verschillen net als bij Joden, als één groep worden gediscrimineerd is kennelijk geen enkel probleem en wordt salonfähig gemaakt door 'fatsoenlijk antiziganisme'. Uitsluiting en geweld nemen toe. Frankrijk vindt dat alle Roma weg moeten. Ik vind dat een blamage voor Europa.'

Henk Müller is opinieredacteur van de Volkskrant.
Huub van Baar is universitair docent Europese Studies aan de Universiteit van Amsterdam. Hij promoveerde op de positie van Roma in Europa. Hij is specialist op het gebied van minderheden in Midden- en Oost-Europa.

 
Roma vormen de laatste minderheid die nog schaamteloos en ongestraft wordt gediscrimineerd en gecriminaliseerd
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.