Opinie

Rol huisarts maakt onze zorg slechter

Huisartsen bieden tegenwoordig veel specialistische zorg, maar zijn daartoe onvoldoende geschoold.

Huisarts aan het werk Beeld Marcel van den Bergh

Wouter Bos analyseert ons zorgstelsel als econoom en manager, niet vanuit het perspectief van de patiënt (O&D, 10 december). Hij heeft het vooral over de inrichting van het stelsel, niet over de uitkomsten in termen van ziekte en sterfte. Tekenend is zijn opmerking dat het eigen risico voor de patiënt 'laag' is. Voor minder draagkrachtigen is 375 euro erg veel. Door het verplichte eigen risico neemt het regiment zorgmijders gestaag toe, wat de zorgkwaliteit uiteindelijk nadelig beïnvloedt. Maar dit terzijde.

Dat Nederland al enige jaren koploper is in de Euro Health Consumer Index (EHCI), is juist. Maar de EHCI meet hoofdzakelijk de organisatie van de zorg. Slechts 25 procent van de weging heeft betrekking op de uitkomsten. Bos vergeet te melden dat het met deze uitkomsten voor ons land droef is gesteld. Onlangs was Arne Björnberg, de voorzitter van de EHCI, op bezoek bij de Tweede Kamer. Vooral loftuitingen. Aan het einde werd hem gevraagd hoe ons zorgstelsel nog kan worden verbeterd. Waarop het resolute antwoord volgde: schaf het poortwachterssysteem af! Het poortwachterschap is de EHCI al jaren een doorn in het oog. Houdt de poortwachtersformule misschien verband met onze schamele zorgresultaten?

Dat poortwachterszorg goedkoop zou zijn, is nooit bewezen. Na de 'rich bastards' (kwalificatie EHCI) Zwitserland, Noorwegen en IJsland heeft ons land nog altijd de duurste zorg in Europa, ofschoon wij al een jaar of veertig het poortwachtersmodel omarmen. Strikt genomen is voor vergelijkbare zorg (!) de huisdokter even duur als de specialist en de specialist even goedkoop als de huisdokter.

Nederland scoort ver ondermaats op het gebied van baby- en kindersterfte (EuroPeristat). En dat terwijl ons land in de jaren '70 nog fier koploper was in Europa (met Europa wordt hier bedoeld West-Europa minus Griekenland, Cyprus en Malta, zeventien landen in totaal). Ten aanzien van de sterfte tijdens de zwangerschap bezetten wij inmiddels plaats 3 van onderen, vlak boven Engeland en Ierland, eveneens poortwachterslanden.

Er zijn geen aanwijzingen dat ons stelsel van thuisbevallingen door verloskundigen tekort zou schieten. Wat de zuigelingensterfte tot 1 jaar betreft is ons land samen met Engeland hekkensluiter, en de kindersterfte van 1 tot en met 4 jaar is hier de hoogste in Europa. Tot nog toe is de mogelijke rol van de huisartsen bij dit alles onderbelicht gebleven.

Ook onze prestaties op kankergebied laten te wensen over (Eurocare). Voor vrijwel alle tumortypen bevinden wij ons in de Europese achterhoede. Alleen voor borst- en baarmoederhalskanker scoren wij in de middenmoot. Laten dit nu, toevallig of niet, kankersoorten zijn waarvoor bevolkingsonderzoek wordt aangeboden, zodat de inbreng van de huisarts grotendeels wordt omzeild. Voor hersentumoren bij kinderen bezet Nederland de onderste plaats in Europa.

Een recent onderzoek onder auspiciën van het Bill & Melinda Gates Fonds geeft aan dat onze gemiddelde levensverwachting, uitgedrukt in gezonde levensjaren (healthy life expectancy, HALE), naar Europese maatstaven relatief kort is. In 1990 was de HALE voor ons land goed voor de posities 3 (mannen) en 5 (vrouwen) op de Europese ranglijst. In 2013 waren deze gekelderd naar de posities 10 en 16. Als we de totale stijging van de HALE over de periode 1990-2013 voor beide geslachten samen nemen, blijkt dat wij veruit de geringste stijging laten zien van alle landen.

Zo is er een schier eindeloze lijst van publicaties en rapporten die de bedenkelijke resultaten van Nederland bevestigen. Mijn boek Zorgwekkend, de huisarts als poortwachter staat er vol van.

De rode draad door de aangehaalde cijfers is de poortwachtersfunctie van de huisarts. Andere poortwachterslanden presteren ook slecht. Dat is volstrekt logisch. Huisartsen bieden tegenwoordig veel specialistische zorg, maar de scholing hiervoor is veelal ontoereikend. Terecht dat de EHCI ons op dit punt kapittelt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden