opiniegodslastering

Roep om verbod op godslastering is weer terug

De SGP wil weer wetgeving die godslastering verbiedt. In Lelystad wordt alweer strijd geleverd.

De Tong van Lucifer. Beeld Rudi van de Wint
De Tong van Lucifer.Beeld Rudi van de Wint

In de 16de eeuw werd een molenaar uit Montereale, een klein dorpje in het noordoosten van Italië, ter dood veroordeeld. Domenico Scandella, die thuis Menocchio werd genoemd, zou zich schuldig hebben gemaakt aan godslastering, aartsketterij en atheïsme door onder meer de Drie-Eenheid en de goddelijke aard van Jezus te ontkennen. Na een marteling aan de strappado (wipgalg) welke ‘met mate’ werd toegepast, eindigt het verhaal van Menocchio, op het gezag van het Heilig Officie, in de winter van 1599 op de brandstapel.

Wie had gedacht, of gehoopt, dat de criminalisering van ‘smalende godslastering’, zoals hierboven geschetst, slechts een verschijnsel uit een ver verleden is, moet ik helaas teleurstellen. Volgens een onderzoek uit 2014 van het Pew Research Center kent een kwart (26 procent) van alle landen en gebieden op aarde wetten of beleid welke godslastering verbieden. De straffen voor het overtreden hiervan kunnen variëren van een geldboete tot een gevangenisstraf, lijfstraffen of zelfs de doodstraf.

De strop

In Pakistan bijvoorbeeld, werd in 2010 de katholieke Asia Bibi door haar islamitische dorpsgenoten beschuldigt van blasfemie. Daar staat in Pakistan de doodstraf op. Twee politici, minister Shahbaz Bhatti en gouverneur Salman Taseer, die het voor haar opnamen en om hervorming van de anti-godslasteringwet opriepen, werden op klaarlichte dag vermoord. Taseer zelfs door zijn eigen lijfwacht. Een man die nog steeds door velen wordt geëerd als martelaar. Honderden advocaten boden aan om hem pro bono te vertegenwoordigen en tienduizenden bezochten zijn begrafenis. Door internationale druk kwam Bibi in 2018 na acht jaar in de dodencel vrij. Tienduizenden gekwetste moslims gingen woedend de straat op en eisten de strop.

In het seculiere Nederland zijn we pas sinds 2013 van onze eigen wet op ‘smalende godslastering’ af, de Lex Donner, artikel 147 uit het wetboek van strafrecht. En nu wil de SGP deze wet weer terug. De Tong van Lucifer, een kunstwerk in Lelystad, heeft deze week de toorn van de lokale SGP-fractie over zich afgeroepen. Het zou volgens fractievoorzitter Sjaak Simonse ‘kwetsend’, ‘onterend’ en zelfs ‘godslasterlijk’ zijn.

Dat het beeld door de recente stormen scheef is komen te staan zou een goede gelegenheid zijn om het voor eens en voor altijd uit het publieke oog te verwijderen. Eerdere reparatiewerkzaamheden aan het kunstwerk konden al op verzet rekenen van zowel de SGP als de ChristenUnie. ‘Het lasteren van Gods Naam zou weer strafbaar moeten worden’ valt te lezen op de SGP-website.

Religieuze doctrine

Volgens de zoon van de inmiddels overleden kunstenaar heeft het kunstwerk echter niets te maken met de christelijke duivel. Het zou verwijzen naar Lucifer, een figuur uit de Romeinse mythologie. Zoals wel vaker wordt er aanstoot genomen waar er geen geboden is.

De confessionele roep om een verbod op godslasterende uitspraken lijkt terug te komen in Europa. Als het niet de SGP, het CDA of de ChristenUnie is, dan wel het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) die een Oostenrijkse vrouw veroordeelde voor het minachten van een religieuze doctrine. Of in Engeland, waar een rechtse activiste levenslang werd verbannen wegens godslasterende flyers, ondanks het feit dat de Britten sinds 2008 geen wet op smalende godslastering meer kennen.

Gelukkig heeft de gepoogde censuur door theocratische moraalridders vaak een averechts effect; de uitspraken, gedichten, kunstwerken en grappen in kwestie krijgen door de staatsrechtelijke vervolging meer aandacht in de pers en de maatschappij. In een poging het te verdrukken zorgen de theocraten van de SGP juist voor meer belangstelling voor het kunstwerk. Deze ironie staat bekend als het Streisandeffect.

Kaj Brens is religiewetenschapper.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden