Interview Rianne van den Berghe

Robots kunnen helpen in het onderwijs, maar zullen lerarentekort niet oplossen

Kunnen robots de drukbezette leraar assisteren? Taalwetenschapper Rianne van den Berghe testte het op kleuters, in een poging ze een tweede taal aan te leren. Onlangs verdedigde ze haar proefschrift aan de Universiteit Utrecht.

Robot Robin in actie. Beeld Broosdoc Films

‘De dieren hebben geen eten meer; hun bakjes zijn leeg. Het Engelse woord voor leeg is empty. Zeg mij maar na: empty,’ zegt robot Robin, terwijl hij met zijn arm naar het scherm van de tablet wijst. Daar bevindt zich de boerderij waar kleuter en robot hun aandacht op richten. De kleuter herhaalt het woord. ‘Goed gedaan’, zegt Robin. ‘Nu gaan we de bakjes vullen, zodat ze vol zijn en de dieren te eten hebben. Het Engelse woord voor vol is full. Zeg mij maar na…’

De scene komt uit een experiment van Rianne van den Berghe, die de interactie tussen robot Robin en de kleuter filmde voor haar onderzoek. Twintig minuten gaan voorbij, en dan zit de Engelse les er weer op. De robot als hulpmiddel voor het onderwijs? Van den Berghe ziet kansen.

Sommige scholen gebruiken tegenwoordig tablets als educatief hulpmiddel. Waarom is er dan ook nog een robot nodig? 

‘Technologie biedt voordelen, ook voor het onderwijs. De tablet gaat langzaamaan een belangrijke plek innemen in het klaslokaal,  kinderen leren steeds vaker met behulp van virtuele spelletjes. Maar het ‘virtuele’ voordeel van de tablet is tegelijkertijd ook een beperking. Voor leren, met name het aanleren van een taal, is de fysieke wereld van belang. Kinderen koppelen taal aan interactiviteit, aan voorwerpen. Hier komt de robot dus goed van pas.’

Hoe hebben jullie het onderzoek uitgevoerd?

‘Vanuit verschillende disciplines is er vooronderzoek verricht: zo keek de technische tak naar het gedrag en de bewegingen van de robot. Wij, taalwetenschappers en ontwikkelingspsychologen, ontwikkelden nieuw lesmateriaal. We combineerden de bevindingen van de andere takken met de onze en kwamen zo tot een onderzoek waarbij 193 Nederlandse kleuters van vier tot zes jaar oud in totaal zeven lessen van de robot kregen. Dit vergeleken we met de lessen waarbij alleen de tablet gebruikt werd.’

Rianne van den Berghe. Beeld Universiteit Utrecht / Dick Boetekees

En, succes geboekt?

‘Hoewel we het wel verwacht hadden, bleek er toch geen verschil te zitten tussen leren via een robot in combinatie met een tablet of leren via alleen een tablet. We denken dat dit komt door bepaalde beperkingen: zo was de robot nog niet sterk genoeg om voorwerpen vast te houden en, ondanks dat hij wel kon praten, herkende hij nog geen spraak. Er was dus weinig interactiviteit. De kinderen moesten via de tablet het lesmateriaal volgen; de robot kwam daarna pas aan bod als speelmaatje. De focus ligt dus nog heel erg op de tablet, terwijl wij de robot juist centraal willen stellen in het leerproces.’

Dus, robot sterker maken, spraakherkenning introduceren en we hebben een oplossing voor het lerarentekort?

‘Zo simpel is het helaas niet. De robot dient echt als toevoeging aan het onderwijs, niet om een tekort op te vullen. De robot moet extra ondersteuning bieden en zich toespitsen op de individuele leerbehoeftes per kind. Een robot kan een mens nooit vervangen. Empathie gebaseerd op algoritmes is heel anders dan een leraar die je troost als je gevallen bent.’

De opmars van robots

‘Robots kunnen vrede helpen creëren door klimaatproblemen en voedseltekorten op te lossen,’ aldus de inmiddels wereldberoemde ‘menselijke’ robot Sophia. Onze techniekredacteur Niels Waarlo interviewde haar. 

Geen Raymann, maar robot: hoe technologie langzaamaan de bühne betreedt.

‘Dit product gaat me wel redden, ja’: de rol van robots in de ouderenzorg.

Zit er een limiet aan het aantal mensen dat je kunt kennen? Wat bewijst de uitslag van een schriftelijke test eigenlijk? In onze Grote Vragen Podcast beantwoorden we ‘vragen waar je nooit over na hebt gedacht maar plotseling dolgraag een antwoord op wilt hebben’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden