Column De Kwestie

Robots gaan ons werk doen, maar de mensheid is er goed in om weer nieuw werk te verzinnen

‘Een mens brengt zijn leven door met heimwee naar het verleden, klagen over het heden en zich zorgen maken over de toekomst’, stelde de Franse schrijver Antoine de Rivarol ruim twee eeuwen geleden voor het begin van de industriële revolutie.

Iedereen vreesde toen dat stoommachines mensen het werk zouden afnemen en brodeloos zouden maken. De mensheid zou door die machines zichzelf zelfs vernietigen.

Het aantal stoommachines nam in razend tempo toe. Eerst kwamen ze in de mijnen in zwang, toen in de fabrieken en vervolgens in het transport. De luddieten, volgelingen van de fictieve Ned Ludd (een tijdgenoot van De Rivarol die net als Robin Hood in Sherwood Forest leefde), drongen fabrieken binnen en vernielden stoommachines omdat ze vreesden voor hun baan.

Nu doen dezelfde scenario’s de ronde bij de digitale revolutie. Robots en kunstmatige intelligentie nemen mensen het werk af en maken ze brodeloos. En ook nu zijn er pessimisten die denken dat kunstmatige intelligentie de mensheid zal vernietigen.

De opkomst van robots is zonder meer spectaculair. Volgens het jongste World Robotics Report werden vorig jaar wereldwijd 30 procent meer robots verkocht dan in 2016 - het vijfde achtereenvolgende jaar van snel stijgende robotverkopen. Saillant detail is dat tweederde van die robots in Aziatische landen is verkocht.

De Oxford Martin School publiceerde vijf jaar geleden een rapport waarin werd voorspeld dat de helft van de huidige banen in 2030 niet meer zou bestaan. Toen was de werkloosheid in Nederland 8,3 procent. Dat zou alleen maar stijgen.

Computers, 3D-printers en robots zouden niet alleen fabrieken, winkels en postboden wegconcurreren, maar ook auto’s besturen, operaties uitvoeren, boeken schrijven en huizen bouwen.

Vijf jaar later is de werkloosheid in Nederland echter gedaald tot 3,9 procent. Uitkeringsinstantie UWV denkt dat het aantal banen in Nederland in 2019 op een ongekende 10,5 miljoen zal komen. Hetzelfde geldt voor andere landen: de werkloosheid in de VS is 3,7 procent, in Duitsland 3,4 procent en in Japan - het meest gerobotiseerde land ter wereld - 2,3 procent. Niettemin zijn er neoluddieten  - fervente tegenstanders van robots en digitalisering - die computersystemen ondermijnen. ‘Uit onderzoeken naar mislukte introducties van software, computersystemen en robots in kantoren en fabrieken, blijkt dat het in de helft van de gevallen te maken had met heimelijke sabotage uit angst voor ontslag’, schrijft Ben Rogmans, directeur van Arbeidskansen.nl, in het deze zomer verschenen boekje Geen paniek! Rogmans denkt dat er veel werk verdwijnt, maar dat de mensheid er goed in is om weer nieuw werk te verzinnen.

Er is reden voor heimwee naar het verleden, klagen over het heden en somber te zijn over de toekomst.

Niet vanwege de robots. Maar mensen zijn graag luddiet.

Reageren? p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.