Opinie

Respecteer de Oekraïners, stem voor

De Oekraïners willen een eerlijke kans, die zij vergroot zien door samenwerking met de EU. Dat betoogt Frans Timmermans, de eerste vicepresident van de Europese Commissie.

De Oekraïense president Petro Porosjenko in gesprek met Frans Timmermans. Beeld Jerry Lampen / ANP
De Oekraïense president Petro Porosjenko in gesprek met Frans Timmermans.Beeld Jerry Lampen / ANP

Als landen verdragen sluiten, doen ze dat omdat ze er voor zichzelf een belang in zien. Dat belang hoeft niet voor de landen eender te zijn, maar er moet voor alle landen genoeg voordeel inzitten om het voor iedereen aantrekkelijk te maken ten opzichte van elkaar verbindende verplichtingen aan te gaan. Hoe evidenter het belang, hoe minder discussie.

Daarom is er over het samenwerkingsverdrag dat de EU afsloot met Oekraïne in de EU-lidstaten ook zo weinig discussie geweest: het was evident dat het in het belang was van alle lidstaten dat de economische groei van Oekraïne zou worden bevorderd, de rechtsstaat moest worden verstevigd, corruptie harder zou worden bestreden, de kwaliteit van wet- en regelgeving op Europees niveau zou worden gebracht.

In Oekraïne leidde het verdrag wel tot veel discussie, want een deel van de politieke en economische elite zag het als een bedreiging van zijn macht. Meer openheid, minder corruptie, een functionerende rechtsstaat: evenzovele bedreigingen voor hun businessmodel. Bovendien was er een machtige buurman die het maar niks vond als het Oekraïense volk meester zou worden van zijn eigen lot. Samen met de eerder genoemde elite zorgde hij ervoor dat de Oekraïense president op het allerlaatste moment afzag van ondertekening van het verdrag.

Kansen voor iedereen

Maar zij hadden buiten het volk gerekend, zij hebben volkomen onderschat hoe diepgeworteld de wens van de Oekraïners is om in een vrij, democratisch, rechtsstatelijk Europees land te wonen. De mensen waren bereid de wens van die elite te trotseren, daarvoor de straat op te gaan, daarvoor weken buiten in de kou te bivakkeren en daarvoor zelfs het leven te laten. De regering die dankzij de offers van gewone mensen na verkiezingen aan de macht kwam, keerde terug op het pad dat jarenlang was bewandeld door opeenvolgende regeringen van verschillende samenstelling: samenwerking zoeken met de buren in het Westen om een betere, meer welvarende toekomst naderbij te brengen. Vandaar de ondertekening van het associatieakkoord met de EU.

De vele, vooral jonge mensen die ik de afgelopen jaren in en buiten Oekraïne sprak, hebben dezelfde droom, dezelfde ambitie: leven zoals wij, in vrijheid, in een land met kansen voor iedereen, met een rechtsstaat die niet van corruptie aan elkaar hangt, waar je op basis van capaciteiten een baan kan krijgen, zodat je een woning kan huren, een gezin kan stichten, aan de toekomst van je kinderen kan werken. Dingen die wij gewoon vinden, maar die voor hen nog vaak dromen zijn waar zij hard voor moeten werken. En dat willen ze ook, ze vragen niet om gratis geluk uit een Europees subsidiepakket. Ze willen niks meer dan een eerlijke kans, die zij vergroot zien door meer samenwerking met de EU.

'Wij willen ons Sovjetverleden achter ons laten'

Waarom is er juist in het vrijheidslievende Nederland zoveel verzet tegen een verdrag met Oekraïne? De minister van Buitenlandse Zaken: 'Ik had nooit gedacht dat het zo'n omstreden kwestie zou zijn.' (+)

Ons belang

Terug naar ons belang. Het was zo evident, dat er nauwelijks discussie over is geweest. Maar nu is er wel discussie, omdat er in Nederland een referendum wordt gehouden. En dat biedt de kans nog eens op ons belang te wijzen, ook al is het evident. Europa heeft met veel instabiliteit te maken aan de buitengrenzen. Het is onrustig in het Oosten, in het Zuiden, in de wijdere wereld daaromheen. Het is in ons belang de instabiliteit te bestrijden. Dat zal niet lukken door haar te negeren. Het enige duurzame antwoord is het brengen van stabiliteit naar de buren. Oekraïne is een buurman die openstaat voor de import van stabiliteit. Op de enige manier die werkt: door grondig de economie en de rechtsstaat te hervormen, met eerdere succesvolle hervormingen in de EU als voorbeeld. Hervormingen die het Oekraïense volk de mogelijkheid geven meester van de eigen toekomst te worden en daarmee een factor van stabiliteit te worden, in goede verhouding met de buren, zowel in het Westen als in het Oosten.

Geen lidmaatschap

Lidmaatschap van de EU is daarbij totaal niet aan de orde. Daar gaat het verdrag niet over, dat wordt op geen enkele manier in het vooruitzicht gesteld en zou ook de komende decennia niet haalbaar zijn. Dat veel Oekraïners desondanks dromen van een leven als het onze, zouden we als compliment moeten zien. Reageren als de heks uit Hans en Grietje, met 'knibbel-knabbel-knuisje, wie knabbelt er aan mijn huisje' haalt onszelf naar beneden en is in strijd met onze vitale belangen.

Maar uiteindelijk is de belangrijkste reden dat ik op 6 april 'ja' ga stemmen de overtuiging dat de wens van de overgrote meerderheid van het Oekraïense volk dient te worden gerespecteerd. Zij bepalen wat in hun belang is, niet iemand in Moskou, noch iemand in Brussel. En zij hebben gekozen voor ons, laten wij ook kiezen voor hen.

Frans Timmermans is Eerste Vicepresident Europese Commissie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden