Column

Reputatie van ondiplomatiek gedrag

Tijdens een recent tuinfeest in Buckingham Palace liet koningin Elizabeth weinig heel van de entourage van de Chinese president Xi Jinping tijdens zijn staatsbezoek aan Londen vorig jaar. In een gesprek met de hoofdstedelijke politiecommandant Lucy D'Orsi noemde de koningin de Chinese functionarissen 'heel grof' en sprak ze haar medeleven uit met de 'pech' die D'Orsi had gehad om met deze mensen te maken te krijgen.

Nina Chroetsjovadocent internationale betrekkingen aan The New School en NY
De Chinese president Xi Jinping en zijn echtgenote mevrouw Peng Liyuan tijdens het staatsbanket met Koning Willem-Alexander, Koningin Maxima en Prinses Beatrix in het Paleis op de Dam in 2014. Beeld anp
De Chinese president Xi Jinping en zijn echtgenote mevrouw Peng Liyuan tijdens het staatsbanket met Koning Willem-Alexander, Koningin Maxima en Prinses Beatrix in het Paleis op de Dam in 2014.Beeld anp

De Chinezen zouden volgens D'Orsi bijna uit een vergadering zijn weggelopen waarbij ook de Britse ambassadeur in China aanwezig was, al dreigend dat het hele bezoek niet door zou gaan. En het ritje in de koets van Elizabeth en Xi Jinping was bijna getorpedeerd door een Chinese veiligheidsfunctionaris die zich voordeed als vertaler.

Culturele botsingen tijdens dit soort internationale bezoeken zijn niets nieuws. Toen Michelle Obama in 2009 kort haar hand op de rug van Elizabeth legde, snoven de Britse media dat je nooit de soeverein mag aanraken, tenzij ze haar hand uitsteekt. George W. Bush moest het eerder al ontgelden toen hij na een verspreking de koningin een knipoog gaf.

En het kan nog veel erger. Berucht is het voorbeeld van Vladimir Poetin die tijdens zijn eerste ontvangst van kanselier Angela Merkel - bekend om haar angst voor honden - zijn grote zwarte Labrador de kamer inliet om de hoge gaste te besnuffelen.

En wat te denken van Lord Edward Halifax, de boomlange Britse minister die bij een bezoek bijna zijn overjas overhandigde aan Adolf Hitler - omdat hij de kleine führer hield voor een bediende. George W. Bush werd eens ziek tijdens een staatsbanket in Japan en gaf over in de schoot van zijn gastheer, premier Miyazawa. Dus zelfs onbedoeld kunnen wereldleiders die bijeenkomen flirten met diplomatieke rampen.

Niet zo'n goed idee dus om wereldleiders te lang onder één dak te laten verblijven? Het werkte wel voor Churchill en Roosevelt: de Britse en de Amerikaanse leiders werden politieke vrienden tijdens Churchills verblijf van 24 dagen in het Witte Huis in 1941.

Terwijl Churchill in bad zat, kwam plotseling president Roosevelt in zijn rolstoel binnenrijden. Zodra hij zijn vergissing besefte, probeerde Roosevelt rechtsomkeert te maken. Maar Churchill stond op, naakt, en proclameerde: 'De Britse premier heeft niets te verbergen voor de president van de Verenigde Staten!'

De Europese rondreis van de jonge tsaar Peter aan het eind van de 17de eeuw verliep minder gunstig. Niet alleen slaagden Peter en zijn volgelingen er niet in allianties te smeden in het gevecht tegen het Ottomaanse Rijk, zij lieten ook een spoor van vernielingen na in de statige Europese huizen.

Sommige lezers zullen zich afvragen of het passend is dat de kleindochter van Nikita Chroetsjov die, zoals ten onrechte wordt beweerd, met zijn schoen op tafel sloeg tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in 1960, zich uitlaat over de manieren van wereldleiders. Maar over het recente gedrag van de Chinezen valt wel wat te zeggen.

Chinezen hebben een reputatie als het gaat om ondiplomatiek gedrag. Tijdens een bezoek aan de Sovjet-Unie weigerde Mao Zedong gebruik te maken van het doorspoeltoilet naast zijn kamer. Hij gaf de voorkeur aan een uit China meegenomen po. Wellicht vermoedde hij dat Stalin, zoals de BBC vorig jaar suggereerde, zijn uitwerpselen zou verzamelen en analyseren om een inkijkje te krijgen in het temperament van de Grote Roerganger.

Maar het recente Chinese gedrag in Londen geeft blijk van een typisch soort arrogantie die inzicht biedt in de manier waarop Chinese leiders tegenwoordig de positie van hun land in de wereld zien. Ze lijken te geloven dat China opnieuw het Middenrijk is geworden, dat een centrale rol inneemt in de wereld, een rol die mondiaal ontzag afdwingt, en bij de directe buren horigheid.

Tijdens de ASEAN-top in 2011 schoffeerde Yang zijn Vietnamese gastheren en hoogwaardigheidsbekleders uit andere landen die weigerden de Chinese claims in de Zuid-Chinese Zee te honoreren. Hij zei: 'China is een groot land en andere landen zijn kleine landen, en dat is gewoon een feit.'

Tegen die achtergrond is het niet vreemd dat Chinese functionarissen de Britse koningin Elizabeth niet de hoffelijkheid hebben gegund die je anders zou verwachten. In hun optiek kreeg de Britse soeverein precies de behandeling die een tweederangsmacht verdient.

© Project Syndicate

Nina Chroetsjova doceert internationale betrekkingen aan The New School, NY.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden