OpinieAFZETTINGSPROCES IN SENAAT

Republikeinen, aarzel niet zo en veroordeel Trump

Grote bedrijven zouden senatoren een zetje moeten geven door te dreigen met stopzetting van donaties als zij Trump vrijspreken, betoogt Jennifer Smits-Kilgus.

Donald Trump verlaat het Witte Huis per helikopter op 20 januari 2021.  Beeld Hollandse Hoogte / AFP
Donald Trump verlaat het Witte Huis per helikopter op 20 januari 2021.Beeld Hollandse Hoogte / AFP

In de Amerikaanse geschiedenis zijn er slechts drie presidenten die een afzettingsprocedure aan hun broek hebben gekregen. Trump is echter de enige die tweemaal is aangeklaagd door het Huis van Afgevaardigden. In de Senaat staat hij deze week terecht wegens ‘aanzetten tot opstand’, het aanmoedigen van zijn aanhangers voor de aanval op het Amerikaanse Capitool van 6 januari.

De afzettingsprocedure is belangrijk omdat het Trump onmogelijk kan maken zich kandidaat te stellen voor een toekomstig gekozen ambt, en zijn aanhangers vinden dit vreselijk. De hele Republikeinse partij wordt verscheurd, tot grote vreugde van de Democraten. Trump-loyalisten keren zich tegen toegewijde Republikeinen in het Huis van Afgevaardigden die hebben gestemd voor de afzetting van Trump.

Uit recente peilingen door de Monmouth University bleek dat 72 procent van de Republikeinen de overwinning van president Biden nog steeds toeschrijft aan verkiezingsfraude. Ondanks de bestorming van het Capitool wil een flinke meerderheid van de Republikeinen in het Congres de voormalige president niet veroordelen.

Trumps achterban

Republikeinse leiders weten dat ze niet zonder Trumps achterban kunnen om de meerderheid in het Congres in 2022 terug te winnen. Zo’n meerderheid brengt veel macht met zich mee, zoals het leveren van commissievoorzitters, die beslissen welke kwesties prioriteit hebben, hoe en wanneer er hoorzittingen worden gehouden, en wat er naar het Huis en de Senaat gaat voor een stemming. De meerderheid bepaalt de agenda en kan meer wetgevingsresultaten boeken.

De Amerikaanse politiek draait niet alleen om machtsspelletjes, maar ook om aanzienlijke sommen geld. Het bereiken van 235 miljoen stemgerechtigde kiezers en zoveel mogelijk van hen overhalen om ook daadwerkelijk te gaan stemmen, is geen geringe inspanning. Het Center for Responsive Politics schat dat de verkiezingen van 2020 – voor de president, de Senaat en het Huis – ongeveer 14 miljard dollar kostten.

De Amerikaanse wet op campagnefinanciering is op zijn best vaag. Individuen kunnen geld geven en veel bedrijven hebben interne politieke actiecomités (PAC’s) opgericht voor politieke donaties. Een ander mechanisme, de Super PAC’s, biedt veel meer ondoorzichtigheid en flexibiliteit: Super PAC’s kunnen onbeperkt geld ophalen bij individuen en bedrijven. Ondanks ingewikkelde regelgeving vindt geld een manier om te stromen. Tijdens de afgelopen verkiezingscyclus gaven de top-20 van zakelijke PAC’s meer dan 50 miljoen dollar aan kandidaten. Een opvallende vergelijking: Super PAC’s hebben 3,4 miljard aan donaties gerapporteerd.

Lucratief spel

Bedrijven spelen een bijzonder lucratief spel: ze geven constant geld aan zowel Republikeinse als Democratische PAC’s van alle soorten om steun te betuigen. Ze doen dit uit eigenbelang, om ervoor te zorgen dat hun beleidsprioriteiten aandacht krijgen en dat de politici hen beschermen tegen overmatige regelgeving.

Er ging dan ook een koude rilling door de top van de Republikeinse Partij toen een aantal grote bedrijven aankondigde te breken met Republikeinen die de verkiezingsoverwinning van Joe Biden niet erkennen. Enkele van de grootste zakelijke politieke donoren in Amerika, zoals Deloitte, Coca-Cola, Microsoft, Facebook, Airbnb en Morgan Stanley stopten hun politieke donaties aan die 147 Republikeinen die tegen de verkiezingsuitslag van 2020 stemden.

Dit zal een enorm effect hebben op de fondsenwerving van de Republikeinen. Volgens het Center for Responsive Politics werden sommige getroffen Congresleden tot 60 procent gefinancierd door deze bedrijven. Het uitblijven van die financiële ondersteuning zal hun carrières enorm schaden.

Uitgelezen kans

Bij het proces tegen Trump in de Senaat, dat dinsdag begint, krijgen bedrijven een uitgelezen kans opnieuw hun macht te laten voelen. Ze zouden kunnen dreigen ook donaties stop te zetten aan senatoren die stemmen voor vrijspraak van Donald Trump.

In wezen gaat het over dezelfde kwestie als bij de 147 Republikeinen die tegen certificering van de verkiezingsuitslag stemden: de beweringen van Trump dat de verkiezingen frauduleus zijn verlopen. Dat was voor hem ook de reden om zijn aanhangers op te roepen tot opstand en naar het Capitool op te trekken. Zouden de grote bedrijven een bastion van de democratie kunnen blijken?

Het proces tegen Trump gaat hoe dan ook over het behoud van de Amerikaanse democratie.

In een toespraak op 22 januari verklaarde Chuck Schumer, leider van de huidige Democratische (zeer krappe) meerderheid in de Senaat: ‘We willen allemaal dit vreselijke hoofdstuk in de geschiedenis van onze natie achter ons laten, maar genezing en eenheid zullen alleen komen als er waarheid en verantwoording is. En dat is wat dit proces zal opleveren.’

Het is niet alleen symboliek maar ook de plicht van de Senaat om het proces naar behoren af ​​te ronden. Het is ondenkbaar dat een president zelf aanzet tot geweld en vervolgens geen straf krijgt, zelfs niet nadat hij zijn ambt heeft verlaten. Het is een ijkpunt voor het democratische proces en er is maar één gerechtvaardigde stem.

Jennifer Smits-Kilgus werkte als topambtenaar in de regering-Bush en voerde campagne voor het team Biden-Harris.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden