Interview

René Cuperus: Nederlanders willen geen associatie hebben met een corrupt land

Het verlate opportunisme van politiek Den Haag om nu opeens een geopolitieke les te gaan leren aan de bevolking, is problematisch, zegt Volkskrant-columnist René Cuperus.

Drie mannen in Kiev zijn verdiept in een schaakspel. Beeld epa

De voorzitter van de AIV Jaap de Hoop Scheffer bepleit in de Volkskrant dat de regering het Associatieverdrag met Oekraine moet ratificeren, ondanks het nee in het referendum. Volkskrant-columnist Rene Cuperus zegt in een reactie: 'Democratisch vind ik het heel problematisch, geopolitiek snap ik het wel.'

'Het ingewikkelde zit hem vooral in de timing. Als ze nu meteen hadden gezegd: Laat het volk, dit moeten we gewoon doen om geopolitieke redenen, dan was dat tenminste een statement geweest. Maar wat zwak is, is dit enorme getreuzel. Men is totaal ambivalent hiermee omgegaan. Dit referendum had er nooit mogen zijn, omdat multilaterale verdragen niet referendabel zijn. Als je een van de 28 landen bent die daarover gaat, dan is dat heel curieus.'

'Dus misschien was dit vanaf het begin wel een illegitiem referendum. Maar vervolgens riep een aantal politici in Den Haag meteen "dit is bindend". Dus die politieke elite van ons kan niet omgaan met referenda, en het feit dat ze raadgevend zijn. Die gaan er dan meteen een populistische act van maken. Politiek Den Haag is zo een fuik ingezwommen waar men nog steeds niet goed is uitgekomen.'

Maar dat is allemaal al gebeurd. De vraag is: wat nu? De Hoop Scheffer zegt: als we niet ratificeren, kan Poetin dat gebruiken om Oekraïne verder te destabiliseren.
'Daar mogen dan wel zeven argumenten bij waarom dat zo zou zijn. Dat is niet zo evident. Ik zeg niet dat De Hoop Scheffers bewering onzin is, maar je kunt geen referendum houden waarbij het nee eigenlijk onmogelijk is om geopolitieke redenen. Het verlate opportunisme om nu opeens een geopolitieke les te gaan leren aan de bevolking, vind ik problematisch. Vooral van Rutte, het is gebrek aan leiderschap.'

Illiberale democratieën

'Bovendien, Radboud Universiteit had onlangs een onderzoek waaruit bleek dat de kiezer wel degelijk over Oekraïne stemde. Wij willen namelijk geen associatie hebben met een corrupt land. Er is een enorme angst bij Nederlanders, die natuurlijk een beetje calvinistische nette Europeanen zijn, dat er nog meer instabiliteit en corruptie geïmporteerd wordt in het Europese project.'

'Dat is de kater van Bulgarije en Roemenië, en ook de illiberale democratieën van Polen en Hongarije. Wij zeiden: we moeten juist Oost-Europese landen Europa binnenhalen om ze te democratiseren en te stabiliseren, terwijl je nu ziet dat de hele oostelijke flank van de Unie bijna Poetinistisch aan het worden is. Dus die hele argumentatie dat uitbreiding en associatie leiden tot Europese democratie is gefalsifieerd door Hongarije en Polen en de Balkan.'

Dat weten we niet. Wie weet hoe het Europese continent er bij had gelegen als die uitbreiding er niet was geweest. En valt Polen zomaar tot de niet-democratische landen te rekenen omdat er een regering zit die u niet ziet zitten?
'Ik wil maar zeggen: de EU is niet de garantie voor westerse liberale democratieën. Er zijn toch autoritaire ontwikkelingen gaande. Timmermans zit op oorlogskoers richting Polen, dat is niet voor niks. Die ontwikkeling in Oost-Europa hadden we niet voor mogelijk gehouden binnen de EU. En dat heeft nadelige gevolgen voor de Oekraïense zaak.'

Al was het argument vóór natuurlijk dat het Oekraïne tot regels verplicht die de corruptie bestrijden.
'De kans dat het meest corrupte land van Europa in korte tijd kan worden omgebouwd, daarvan denken mensen terecht dat het zo niet werkt. Dat is ook fact free-geblaat van Europese ambtenaren, zo van 'we gaan even de corruptie uitroeien in Oekraïne'. Daar ben je zeven generaties mee bezig. En het is in Italië ook nog steeds niet gelukt. Dus dat vind ik onzin.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.