Commentaar

Remkes’ komst kondigt een nieuwe fase aan: voor Rutte wordt het nu menens

De formatie is in de greep van de angst voor de kiezer. Maar neemt de VVD nu dan toch het initiatief?

Zonder Mark Rutte die iets wil, zal het niet gaan. In elke denkbare coalitie is hij getalsmatig nog altijd de onmisbare spil. Beeld AP
Zonder Mark Rutte die iets wil, zal het niet gaan. In elke denkbare coalitie is hij getalsmatig nog altijd de onmisbare spil.Beeld AP

Een ongebreideld optimisme kan Johan Remkes niet worden ontzegd, nu hij zich bereid heeft verklaard om Mariëtte Hamer op te volgen als informateur. De oude vos van de VVD moet de kluwen van knopen zien te ontwarren die de Tweede Kamer voor hem op het Binnenhof heeft klaargelegd. Heeft hij wel de overtuigingskracht die Hamer kennelijk ontbeerde?

De meeste betrokken partijen hebben heus hun redenen om zich zo onverzoenlijk op te stellen als zij tot nu toe deden. Waarom zou de PvdA nogmaals in een coalitie met de VVD stappen terwijl GroenLinks en de SP dan ongehinderd kunnen gaan schoppen tegen de uitverkoop van linkse idealen? Dat loopt altijd slecht af voor de sociaal-democraten. Het is niet voor niets dat de PvdA zich heeft voorgenomen nooit meer zonder een andere linkse coalitiepartner te gaan regeren.

Waarom zou het gehavende CDA in een coalitie met de PvdA en GroenLinks stappen in de wetenschap dat er dan een ambitieus klimaat- en stikstofbeleid gevoerd gaat worden, inclusief forse sanering van de veehouderij, terwijl de weglopende kiezers straks kunnen kiezen tussen de BoerBurgerBeweging en de nieuwe partij van Pieter Omtzigt?

Waarom zou D66 na alle beloften over een ‘zo progressief mogelijk kabinet’ nu toch weer genoegen moeten nemen met allerlei christelijke blokkades tegen vernieuwing van het abortusbeleid, de wetgeving rond het levenseinde en het discriminerende toelatingsbeleid op sommige confessionele scholen? Ook Sigrid Kaag weet dat de nieuwe progressieve concurrenten van Volt en Bij1 over haar schouder meekijken.

En zo is dit een formatie geworden waarin niet de uitslag van 17 maart maar de vólgende verkiezingscampagne de doorslag geeft in nogal wat kampen. Een formatie in de greep van de angst. De voortgaande versnippering van de Tweede Kamer eist daarbij voor het eerst echt z’n tol. Altijd was er op de avond van de verkiezingen wel een min of meer logische coalitie te vormen, die er dan met enig horten en stoten ook kwam. Dit keer gaven de kiezers weinig richting. Behalve dan naar uiterst rechts, de optie die door onderlinge blokkades al voor de verkiezingen buitenspel was gezet.

Mark Rutte had dit voorjaar redding kunnen brengen, met zijn onnavolgbare vermogen om met iedereen, van PVV tot aan GroenLinks, politieke akkoorden te smeden. Maar uitgerekend hij zette zijn eigen geloofwaardigheid in de wind. De drempel voor andere partijen om weer met hem in zee te gaan ligt na tien jaar hoger dan ooit tevoren. En zelf legde hij tot nu toe ook weinig initiatief aan de dag, lamgeslagen als hij was door de vertrouwenscrisis die hem trof in april.

En toch ligt daar de uitweg uit de impasse. Zonder Mark Rutte die iets wil, zal het niet gaan. Want in elke denkbare coalitie is hij getalsmatig nog altijd de onmisbare spil, realiseert ook de rest van het Binnenhof zich inmiddels weer. Het is nu aan de VVD-leider om een kabinet op te tuigen dat misschien niet gebouwd is op een Kamermeerderheid maar toch genoeg elan heeft om op de eigen overtuigingskracht een eind te komen.

Dat weet Rutte zelf ook, zo kan worden opgemaakt uit de voordracht van de informateur. Want in tegenstelling tot Mariëtte Hamer staat Remkes niet bekend om zijn engelengeduld. Hij is er de man niet naar om partijen wekenlang rondjes om elkaar heen te laten draaien zonder zicht op een uitkomst. Alleen al uit het feit dat hij bereid is het te doen, kunnen we opmaken dat Rutte zijn doorgewinterde partijgenoot heeft weten te overtuigen dat het nu menens wordt. Nu de rest van Nederland nog.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden