Opinie

Regering speelt vals om ja-stem referendum af te dwingen

Om het heilige 'Europese project' te beschermen, ondermijnt de regering het democratisch proces.

Beeld anp

De campagne is nu vol op stoom. Wij, het Burgercomité-EU, en anderen uit het 'tegenkamp' hebben nauwkeurig en specifiek aangegeven - vaak met de artikelnummers van het verdrag erbij - wat er volgens ons allemaal mis is met het verdrag. En dat is veel, zoveel zelfs dat we het in een klein pamflet getiteld En daarom nee hebben gepubliceerd. De voorstanders hebben hier tot nu toe op een paar algemene kreten na - Handelsverdrag! Samenwerking! Veiligheid! - niets tegen in gebracht. De vraag is natuurlijk of een associatieverdrag daadwerkelijk de handel, veiligheid en samenwerking bevordert en of het wel te rijmen is met onze democratische waarden, niet alleen die van ons land, maar ook die van Oekraïne.

Wel heeft de regering intussen het democratisch proces zelf ondermijnd. Dat baart ons enorm zorgen. Als je het spel niet eerlijk kunt winnen behoor je niet te gaan valsspelen. Zeker niet als regering en zeker niet met zoiets belangrijks als onze democratie. Toch zagen we dit de afgelopen maanden keer op keer gebeuren.

Russische toestanden

Het eerste voorbeeld is het stemlokalenschandaal. Sommige gemeenten hebben het aantal stemlokalen met meer dan 70 procent gereduceerd terwijl dit nota bene het eerste referendum is waarvoor een opkomstdrempel geldt. Daarmee beïnvloedt de overheid dus niet alleen de opkomst, maar ook de uitslag. De gemeente Son en Breugel is hiervoor door de rechter veroordeeld, maar het is natuurlijk bizar dat wij, het 'tegenkamp', nu met allerlei rechtszaken ervoor moeten proberen te zorgen dat ook gehandicapten, ouderen, en anderen die wellicht minder mobiel zijn straks zonder onnodige obstakels kunnen gaan stemmen.

Ten tweede begrijpt de regering blijkbaar het verschil tussen de staat en het kabinet niet meer. Het kabinet kan als politieke coalitie campagne voeren, maar de staat als onpartijdige arbiter en vertegenwoordiger van alle Nederlanders, zonder onderscheid, kan dat niet. En toch voert bijvoorbeeld Hans Docter, ambassadeur in Ghana (sic!) en dus rijksambtenaar bij het ministerie van Buitenlandse Zaken, op verzoek van de regering actief campagne voor het associatieverdrag. Een ambtenaar kan politiek actief zijn, maar alleen als privépersoon en als hij de campagne strikt scheidt van zijn werk. Een ambtenaar die in zijn functie campagne voert, behoort te worden ontslagen in plaats van in opdracht van de regering onwettig te handelen. Het komt er nu dus op neer dat wij via deze ambassadeur niet alleen campagne tegen de regering voeren, maar ook tegen de staat zelf. Dat is een ongehoord feit, dat opnieuw aantoont hoe weinig respect onze overheden nog hebben voor de staatsrechtelijke principes.

Ten derde zijn sommige gemeenten zo onverstandig geweest een folder met 'informatie' over het referendum met de stempassen mee te sturen. Deze uitleg lijkt echter als twee druppels water op het regeringsstandpunt, de argumenten van het tegenkamp komen nauwelijks of ernstig verknipt aan bod. Met andere woorden, dit is een verborgen oproep van de gemeenten om ja te stemmen. Wat zou er gebeuren als tijdens Tweede Kamerverkiezingen gemeenten stempassen zouden rondsturen met 'informatie' waaruit blijkt dat men maar het beste op de PvdA kan stemmen? Het land zou te klein zijn. Het lijken wel 'Russische' toestanden.

Lees ook:

Met een Nee-stem kunnen de Nederlandse kiezers een nieuw conflict aan Europa's oostelijke flank voorkomen, denkt Peter van Ham.

Onwaarheden

Het meest verontrustend is het bedrog waar de regering zich toe verlaagt om een ja-stem af te dwingen. In de senaat meldde de regering bij de behandeling van de wet nog trots dat dit het meest verstrekkende associatieverdrag ooit was. Nu, tijdens de campagne, is het ineens 'slechts een handelsverdrag' of een 'handelsverdrag plus'. Fraai is dit gedraai niet. De regering zou er beter aan doen de Nederlanders openhartig uit te leggen waar het in dit verdrag om draait, en daar volop campagne voor te voeren.

Het kan nog erger. Dit weekeinde verscheen in de kranten van Wegener een interview met minister van Buitenlandse Zaken Koenders, waarin deze pure onwaarheden vertelt. Op de constatering van de verslaggever dat Oekraïners straks visumvrij mogen reizen, zegt hij: 'Dat is ook al onzin. Er is geen verband. Er worden mythes verspreid over dit referendum door mensen die tegen de EU zijn. Dat mag. Maar daar gaat dit referendum niet over.' De minister moet wel erg wanhopig zijn of heeft het associatieverdrag niet gelezen, want daar staat toch letterlijk in titel 2, artikel 19 lid 3: 'De partijen blijven geleidelijk evolueren in de richting van een op termijn visumvrije regeling [...]'. Deze regeling zal volgens aankondiging ook binnenkort in werking treden.

Na het sluiten van stemlokalen, het meezenden van campagnemateriaal met de stempassen en het actief in de campagne inzetten van wat neutrale ambtenaren zouden moeten zijn, heeft de regering zich nu dus zelfs verlaagd tot het vertellen van onwaarheden tegen de bevolking. Dit alles om het heilige 'Europese project' te beschermen dat onze soevereiniteit aantast, onze politieke rechten ondermijnt en ons land reduceert tot een Europese provincie. Ja, voor wie er nog aan mocht twijfelen, onze democratie is in groot gevaar!

Minister Bert Koenders. Beeld anp

Vragen en antwoorden over het referendum
Nederland spreekt zich op 6 april uit over het associatieverdrag tussen de Europese Unie en Oekraïne. Aan de hand van elf vragen zet de Volkskrant de belangrijkste informatie op een rij.

JA OF NEE Lees online ons dossier met de beste opinies over het referendum: volkskrant.nl/opinie

Arjan van Dixhoorn, Pepijn van Houwelingen en Beata Supheert zijn lid van het Burgercomité-EU.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.