Gastcolumn

Red de vrijhandel: geef Trump zijn zin!

Handelspartners moeten Trump wellicht een paar symbolische overwinningen gunnen om een handelsoorlog af te wenden, betoogt gastcolumnist Raoul Leering.

Beeld epa

De vrijhandel ligt onder vuur. Mensen die door concurrentie van buitenlandse bedrijven hun baan zijn kwijtgeraakt of hun inkomen hebben zien dalen bepalen de beeldvorming. Dat vrijhandel niet alleen verliezers maar ook winnaars kent, raakt in de publieke discussie ondergesneeuwd. En het feit dat er per saldo voor de deelnemende landen een welvaartsstijging resulteert, wordt al helemaal vaak uit het oog verloren.

Donald Trump is de grootste bedreiging voor de welvaartswinsten die met vrijhandel worden geboekt. Weliswaar heeft hij tot nu toe zijn dreigement om torenhoge importheffingen op te leggen aan China en Mexico niet uitgevoerd en ligt ook Duitsland, het derde land waarmee de VS een groot handelstekort hebben, vooralsnog alleen verbaal onder vuur. Maar Trump zal zijn belofte om banen te scheppen in de industrie moeten inlossen wil hij geloofwaardig blijven bij zijn achterban. Hij heeft de afgelopen weken dan ook opnieuw gedreigd strafmaatregelen te nemen als de (her)onderhandelingen met Mexico en China geen duidelijke voordelen voor de VS opleveren.

Banen in de industrie creëren is een pittige klus voor Trump omdat het verlies aan werkgelegenheid in de industrie een structurele trend is die al eind jaren zeventig inzette, lang voordat de import uit China enige serieuze vormen aannam en vijftien jaar voordat het vrijhandelsakkoord met Mexico en Canada (Nafta) werd gesloten.

Arbeidsproductiviteit

Het Amerikaanse marktaandeel in de wereldwijde industriële productie is weliswaar gedaald maar de VS zijn niet weggevaagd en zijn nog steeds de tweede industriële producent en exporteur ter wereld. Nee, de belangrijkste boosdoener voor het verlies aan banen is iets anders: de sterke stijging van de arbeidsproductiviteit. Hierdoor zijn er steeds minder mensen nodig zijn om dezelfde hoeveelheid industrieel werk te doen.

Ook al is concurrentie van andere landen niet de hoofdoorzaak van het baanverlies in de industrie, de landen waar de VS een handelstekort mee hebben doen er toch goed aan Trump tegemoet te komen zodat de VS meer voordeel halen uit de bilaterale handel. Anders kan Trump zich zomaar genoodzaakt voelen om zijn woeste dreigementen waar te maken. Een handelsoorlog met importheffingen van tientallen procenten zou de handelspartners van de VS hard raken. De Mexicaanse economie is vijftien keer zo afhankelijk van de Amerikaanse vraag naar hun producten als omgekeerd en China bijna vijf maal zoveel. Ook Duitsland is veel afhankelijker van de VS dan vice versa.

En laten we wel wezen: Trump heeft geen ongelijk als hij stelt dat de huidige handelsafspraken slecht uitpakken voor Amerikaanse werknemers. De VS hebben veel protectionistische maatregelen op hun naam staan, maar China en Mexico laten de VS met gemak achter zich, zo blijkt uit de ranglijstjes van de WTO, de OESO en het World Economic Forum.

De Duitse handelsregels zijn, importtarieven daargelaten, juist veel minder protectionistisch dan de Amerikaanse. Dat de Amerikanen toch een handelstekort met de Duisters hebben komt door de goedkope euro en vooral de zwakke Duitse binnenlandse vraag waardoor onze oosterburen weinig importeren.

Wind in de rug

Overdreven veel hoeven de Chinezen, Mexicanen en Duitsers Trump trouwens niet te bieden om een handelsoorlog af te wenden. Trump heeft de wind al in de rug. Het banenverlies in de industrie is de laatste jaren omgeslagen in groei omdat de arbeidsproductiviteit per saldo nauwelijks is gestegen in de afgelopen anderhalf jaar.

Als de handelspartners van de VS Trump een paar tastbare onderhandelingsresultaten gunnen, kan de Amerikaanse president de gunstige werkgelegenheidsontwikkeling makkelijk aan zijn achterban verkopen als succes van zijn 'America first'- beleid. Zoiets kunnen we wel aan de Amerikaanse president overlaten. Hij was er immers in januari als de kippen bij om het positieve effect op de werkgelegenheid van het besluit zowel Ford als Fiat Chrysler om eerdere investeringsplannen in Mexico af te blazen, toe te schrijven aan zijn eigen dreigementen: 'Ik heb gehoord dat Ford haar besluit om naar Mexico te verplaatsen heeft teruggedraaid nadat ik ze doorlopend op de huid heb gezeten', pochte Trump. Ook al liet de topman van Ford weten dat het besluit al in de pijplijn zat voordat Trump zijn waarschuwingsschoten begon af te vuren, Trumps achterban toonde zich niet geïnteresseerd in nuances en vierde op Twitter het besluit van de autofabrikanten als een bewijs dat Trump succesvol is met zijn beleid.

China, Mexico en Duitsland zullen het prima vinden als Trump, na enkele toezeggingen van hun kant het succes opeist van een verbeterde werkgelegenheidsontwikkeling. Laat Trump maar een loopje nemen met de werkelijkheid zolang een handelsoorlog- met veel negatievere gevolgen voor iedereen- kan worden afgewend!

Raoul Leering is hoofd internationaal handelsonderzoek ING en deze maand gastcolumnist van de Volkskrant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.