Opinie

Red de Nederlandse havendelta

Door versnippering en bezuinigingen krijgen criminele organisaties te makkelijk greep op de havens.

De Rotterdamse haven Beeld anp

De afgelopen weken wordt in diverse media gewag gemaakt van grote drugsproblemen in de Rotterdamse haven. Eerder deze maand hebben staatssecretaris Wiebes van Financiën en minister Van der Steur van Veiligheid en Justitie al Kamervragen moeten beantwoorden. Verschillende douaniers hebben bij parlementariërs alarm geslagen over de huidige situatie. De parlementariërs doen het woord voor de douaniers omdat zij 'als de dood zijn' dat de directie erachter komt dat zij erover spreken.

Het algemene beeld is: te weinig controlecapaciteit, te veel corruptie en daardoor zeer lage cokeprijzen omdat de georganiseerde criminaliteit handig meelift op de logistieke kwaliteiten van de grootste Europese zeehaven, onze Rotterdamse haven.

Pleitbezorger voor ingrepen door de minister van Veiligheid en Justitie is ook de voorzitter van de Nederlandse politiebond, Jan Struijs, in een interview met EenVandaag: de opsporing moet worden uitgebreid, de informatie moet op orde komen en er moeten garanties komen voor een steviger aanpak van de georganiseerde criminaliteit, zoals ondermijning. 'Dit woekert voort, dat moet niet.' Ook wil hij een onderzoek naar de corruptie. Hij heeft een beroep gedaan op Van der Steur en noemt het een zaak van 'nationaal belang' dat er orde op zaken wordt gesteld.

Hoe is het zover gekomen, dat loyale opsporingsambtenaren publiekelijk de klok luiden? De verklaring is dat die ambtenaren ervaren dat het steeds moeilijker wordt hun professie en taak goed uit te voeren. Zij willen niet de idee te hebben dat je dweilt met de kraan open. En dat is verduveld ingewikkeld in de zeehaven anno 2016. Een tegelijkertijd is het versterken van de douane niet dé oplossing. Het kan zelfs contraproductief gaan werken.

Nu klaagt de douane vanuit de Rotterdamse haven. Feit is dat vooral landelijke diensten hebben moeten bezuinigen en dan kiezen voor aanwezigheid in die Rotterdamse haven. De overige zeehavens hebben nog minder dan voorheen.

Zomaar een voorbeeld: in Rotterdam worden tachtigduizend containers per jaar gescand, in Moerdijk nul. In Rotterdam een Zeehavenpolitie van 375 man sterk. In heel Zeeland voor de havens 9 man. Veronderstel dat Rotterdam een voldoende bescherming weet op te werpen tegen georganiseerde criminaliteit - dan staat de Rotterdamse achterdeur figuurlijk nog steeds wagenwijd open (Moerdijk en de Zeeuwse havens). Het is al gebleken dat criminele smokkelbendes daarnaar uitwijken.

Bestuurders in de kleinere zeehavens ervaren de onmacht in de bestaande setting voldoende weerbaarheid daartegen te organiseren. Het is al ingewikkeld om in één zeehaven alle organisaties op het gebied van beveiliging, toezicht, handhaving en opsporing aan tafel te krijgen en gelijk te stemmen, laat staan voor de hele havendelta.

Nodig is namelijk een betere informatie-uitwisseling (inclusief de middelen daarvoor), betere samenwerking (dus óók met het bedrijfsleven), specifieke voorzieningen (zoals specifiek Bibobbeleid), het creëren van gewenst veiligheidsgedrag en een veiligheidscultuur (integere haven) en de multidisciplinaire bestrijding van al bekende problemen.

Het is een slechte reactie om nu de Douane te gaan versterken en toestemming te geven om bijvoorbeeld verkeersovertredingen te begaan bij achtervolgingen. Dat zijn lapmiddelen.

In de kern is het belachelijk dat de bijzondere opsporingsambtenaren van de douane alleen achter de criminelen aanjagen. Er is gewapende en goed uitgeruste politie en Koninklijke Marechaussee in de buurt. Waarom niet samen? Waarom elkaar niet helpen? Mag dat niet? Kan dat niet?

Dan zal er een oplossing moeten komen voor het probleem dat (drie) verschillende ministeries nu met elkaar hebben veroorzaakt. Per saldo zijn alle in de zeehaven aanwezige opsporingsdiensten qua volume ernstig verzwakt en werkt de versnippering in organisaties, beheer en gezag ook niet echt mee. Niemand heeft kennelijk de eindverantwoordelijkheid en bevoegdheden om hier verandering in aan te brengen. Maar het moet wel worden opgelost.

Want als deze Nederlandse havendelta is ondermijnd, is Nederland ondermijnd. Als deze havendelta onveilig is, is heel Nederland onveilig. Als de havens stilvallen (bijvoorbeeld door cybercrime, cyberterreur of structurele beïnvloeding van de onderwereld van de havenbovenwereld) valt Nederland stil. Er is dan geen elektriciteit, kolen, olie (transport), geen voedsel, geen goederen, geen bouw (zand als basis).

Dus, om zowel met de volksvertegenwoordigers als met de voorzitter van de NPB te spreken, het is een zaak van nationaal belang, doe wat!

Maar doe dat alsjeblieft door de versnippering te beëindigen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden