Opinie

Red de democratie, ga niet stemmen voor GeenPeil-referendum

Door niet te gaan stemmen over het associatieverdrag met Oekraïne draag je eraan bij dat de opkomst onder de 30 procent blijft, zodat het referendum ongeldig wordt verklaard.

Jan Roos haalt handtekeningen op voor GeenPeil, 25 september. Beeld anp

Afgelopen week werd bekend dat actiegroep GeenPeil voldoende handtekeningen heeft opgehaald om een referendum te organiseren over het associatieverdrag tussen de EU en Oekraïne. Begin volgend jaar mag de kiezer voor of tegen dit verdrag gaan stemmen. Er is echter nog een andere optie: met een goede reden niet gaan stemmen.

Velen typeren dit referendum als een zegen voor de democratie. Eindelijk wordt het volk eens gehoord. Eindelijk moeten de dictatoriale machthebbers in Den Haag eens luisteren naar de mensen in het land. PVV-leider Geert Wilders zag in dit referendum zelfs het begin van het door hem zo vurig verlangde 'verzet' van het Nederlandse bevolking.

Referenda zijn echter alles behalve een verrijking van de democratie. Sterker nog: het is in feite een bom onder de parlementaire democratie. Een stelsel waarin burgers zelf vertegenwoordigers kiezen om namens hen samenhangende beslissingen te nemen. Wanneer ze ontevreden zijn over deze beslissingen, kunnen ze hun vertegenwoordigers hierop afrekenen bij nieuwe verkiezingen.

Het referendum zorgt ervoor dat de positie van deze volksvertegenwoordigers vrijblijvend wordt, aangezien het parlement bij elk vraagstuk overruled kan worden door een referendum. Dan rijst onmiddellijk de vraag waarom je überhaupt nog volksvertegenwoordigers zou kiezen als je hen het nemen van belangrijke beslissingen niet toevertrouwt.


Bespottelijk

Bovendien is het ronduit naïef om te denken dat een referendum tot een zinvolle uitspraak van het volk kan leiden. De opties 'ja' of 'nee' zijn bespottelijk wanneer gevraagd wordt een oordeel te vellen over een associatieverdrag. Je vraagt van burgers, die hun tijd wel beter kunnen besteden, een enorme voorkennis over het doel en de inhoud van het verdrag.

Bovendien, wat betekent het als een meerderheid van het volk 'nee' zegt? Nee, ik wil niet meer toenadering tussen de EU en Oekraïne? Of nee, ik wil juist meer toenadering dan in dit verdrag geregeld wordt?

Zelfs wanneer je meegaat in de gedachte dat een uitspraak per referendum zinvol is, dan is het referendum van GeenPeil nog steeds een slechte zaak. Het gaat immers om niets meer dan een democratische fopspeen. Men vraagt het volk een uitspraak te doen over een reeds genomen besluit. Een uitspraak die het kabinet vervolgens zonder enige moeite naast zich neer kan leggen.

Dat is hetzelfde als eerst een diner koken, vervolgens je gasten vragen wat men wil eten en dan alle suggesties ten spijt toch gewoon je eigen menu serveren. Je gasten - in casu: het Nederlandse volk - vervolgens terecht verontwaardigd en teleurgesteld achterlatend. Om deze en vele andere redenen is het referendum van GeenPeil een slecht idee.

Zelfs wanneer je - net als wij - uitgesproken voor het associatieverdrag bent, is het misschien verstandig om volgend jaar niet te gaan stemmen. Wanneer de opkomst onder de 30 procent blijft steken, zal het referendum ongeldig worden verklaard. Daarmee geeft het volk een krachtig signaal dat het geen behoefte heeft aan een fopspeen en dat het zijn eigen vertegenwoordigers prima in staat acht beslissingen te nemen. Dat is pas echt een zegen voor de democratie.

Stefan Bekedam (1989) is voorzitter van DWARS, GroenLinkse jongeren
Funs Elbersen (1995) is vicevoorzitter politiek van DWARS, GroenLinkse jongeren

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.