Opinie

Rechters kunnen het klimaat wél beschermen

Beeld thinkstock

Aan de vooravond van een speciale uitzending van De Achterkant van het Gelijk, over klimaatverandering, kwam de presentator van het programma, Marcel van Dam, met de weinig hoopgevende boodschap (O&D, 13 november) dat een klimaatramp niet meer te voorkomen is: 'Wie gelooft dat de democratie het klimaatprobleem tijdig kan oplossen gelooft in sprookjes.'

Meer dan twintig jaar nadat het Klimaatverdrag van de VN werd gesloten zijn de meest vervuilende landen, waaronder Nederland, nog steeds ver verwijderd van een echte energietransitie, stijgen de broeikasgasemissies wereldwijd nog steeds en krijgt het klimaatprobleem niet de politieke aandacht die het verdient.

In Nederland staan we zelfs aan de vooravond van de opening van drie nieuwe kolencentrales en is er een serieus debat gaande over de winning van schaliegas.

De regering erkent het klimaatprobleem en het ernstige gevaar voor mens en natuur dat ervan uitgaat, maar handelt er niet naar. De kortetermijnbelangen in de politiek en de invloed van de fossiele industrie in Nederland en de wereld maken het kennelijk schier onmogelijk om de noden van de lange termijn te dienen.

De constatering van Van Dam roept daarmee een belangrijke vraag op: heeft de politiek wel het recht bij te dragen aan het creëren van dit grote klimaatgevaar voor de langere termijn?

Mag de staat met de kennis die hij over klimaatverandering bezit, een klimaatbeleid voeren waarvan de Staat weet dat het een onvoldoende Nederlandse bijdrage zal zijn om het grote gevaar af te wenden?

Precies die vraag is de inzet van een juridische procedure bij de rechtbank in Den Haag tegen de Nederlandse staat, aangespannen door een kleine duizend Nederlanders en de organisatie Urgenda.

Zij stellen dat de staat onrechtmatig jegens hen handelt en het recht op leven en gezondheid schendt zolang de staat weigert om een beter klimaatbeleid te voeren.

Bijzonder karakter

De constatering van Van Dam onderstreept het bijzondere karakter van deze rechtszaak. Het is niet zozeer een zaak tegen de regering en de politiek, maar een zaak vóór de democratie en de rechtsstaat. Met deze klimaatzaak activeren de eisers namelijk de trias politica als fundament van de democratie.

Waar burgers menen dat de regering en de politiek bij hun machtsuitoefening grondrechten schenden, herstelt de mogelijkheid van een beroep op rechtsbescherming bij de rechterlijke macht waar nodig de noodzakelijke balans in de samenleving. Met die balans is de samenleving gediend.

Mochten de eisers in hun opzet slagen en de regering door de rechter worden veroordeeld tot het voeren van een beter klimaatbeleid, dan zou de stelling van Van Dam voorbarig zijn, blijkt de democratie het klimaatprobleem toch op te kunnen lossen en mag iedereen weer in sprookjes geloven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.