Column Jasper van Kuijk

Raken Zweden net zo getraumatiseerd door te vroege julmust als Nederlanders door zomerse pepernoten?

Een groot voordeel van ons jaar in Zweden leek me om een jaar verlost te zijn van de inmiddels stevig verankerde Nederlandse traditie van de eindejaarsophef. Van gedoe over pepernoten die te vroeg in de supermarkt liggen, via kerststollen die ‘ineens’ feeststollen heten tot aan de Zwarte Pietendiscussie. Niet dat ik de bezwaren tegen Zwarte Piet onterecht vind en ik ben voor verandering van de traditie, maar één jaartje zonder cultuuroorlogen – terecht en onterechte – en dan volgend jaar er weer met frisse tegenzin tegenaan, dat leek me wel wat.

Maar toen stapte ik dus in september onze Zweedse supermarkt binnen en bleek daar een volledige pallet met julmust te staan. Julmust is een gemberbierachtig drankje dat rond Kerst (‘jul’) in Zweden in dermate grote hoeveelheden wordt gedronken dat de omzet van Coca-Cola in die periode daalt. En hoewel de Zweden inderdaad een lange aanloop nemen richting Kerst, leek september me toch wat vroeg. Ik was benieuwd of Zweden net zo getraumatiseerd kunnen raken door te vroege julmust als Nederlanders door zomerse pepernoten en na enig zoeken op Twitter luidde het antwoord bevestigend: ‘Wat, hoe kan de julmust nu al in de aanbieding zijn? Wat is dit voor julmust-nazisme?’ Een julmust-Godwin, die had ik zo snel niet aan zien komen, maar in ieder geval, trauma: check. Kennelijk heeft Zweden niet alleen vergelijkbare ophefonderwerpen, maar ook een vergelijkbare opheftoon.

En afgelopen week begon het erop te lijken dat nu zelfs de timing van de ophef wordt afgestemd. In Nederland was er de jaarlijks wederkerende ophef over kerst- dan wel feest- dan wel winterfolders (dit keer was Lidl aan de beurt). Tegelijkertijd werd in Zweden een julmustversie op de markt gebracht die Wintermust heette, die op rechts ogenblikkelijk werd neergezet als een knieval van brouwer Carlsberg aan moslims en een verkwanseling van de Zweedse kersttraditie. En om het voor het anti-oikofobe smaldeel in Zweden nog erger te maken, bleek Ikea dit jaar een winterfestival te houden. WINTER dus. Géén kerst. Dat Wintermust een nieuw, extra product is naast julmust, en dat Ikea de aankleding en marketing tegenwoordig op de seizoenen baseert en er nog meer dan genoeg kerstspul te koop is, was uiteraard geen afdoende verklaring.

De discussies verlopen op exact dezelfde manier en langs precies dezelfde lijnen als in Nederland. Een onderwerp wordt opgegooid door een relatief klein conservatief-rechts groepje, waarna de discussie zich verspreidt en zo groot wordt dat dát het nieuws wordt (‘grote onrust op social media over…’) waarna de betrokken bedrijven met een reactie moeten komen. En – in het geval van Ikea – zelfs op de Deense radio ter verantwoording worden geroepen door een politicus van de rechtse Dansk Folkeparti: ‘Ik hou heel veel van Zweden en de Zweden, maar de politieke correctheid van ons buurland begint een beetje vermoeiend te worden.’

Het is allemaal akelig herkenbaar. Het is dat gevoel dat je bekruipt als je in een nieuwe stad bent, eens lekker wilt gaan neuzen wat voor leuke winkeltjes en restaurantjes er zijn om er dan achter te komen dat het aanbod net als thuis bestaat uit McDonald’s, Starbucks, Pizza Hut, H&M, The Sting en Miss fokking Etam.

Aan de andere kant is het ook troostrijk. Ik heb namelijk de afgelopen jaren geregeld gedacht dat we in Nederland knettergek aan het worden waren, maar we staan dus niet alleen. Gedeelde ophef is halve ophef. En volgend jaar doe ik gewoon weer lekker mee met de irritatie over de pepernoten. Dit jaar niet, ze zijn hier niet te krijgen. Bovendien hebben we besloten dit jaar geen Sinterklaas te vieren, maar vol in te zetten op kerst. We pakken onszelf onze traditie af. Als dat hier thuis maar geen ophef wordt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden