Column

Radicale Molukkers hebben geur van slachtofferschap om zich heen

Hoe komt het toch dat de jongelui die zich in de jaren zeventig op gewelddadige wijze inzetten voor de Molukse zaak nog steeds zoveel sympathie weten op te roepen?

Negen gewapende Zuid-Molukse jongeren kaapten in 1977 een intercitytrein tussen Assen en Groningen. Beeld anp

Voor de jeugdigen onder u: destijds vroegen zij nogal luidruchtig aandacht voor het streven naar een onafhankelijke Republiek der Zuid-Molukken op Ambon - het eiland in Indonesië waar hun ouders vandaan kwamen. Dat deden ze onder meer door een complete basisschoolbevolking te gijzelen en door tot tweemaal toe een volle NS-trein te confisqueren. Ook zagen ze beslist niet op tegen een standrechtelijke executie op z'n tijd. Alles bij elkaar vielen als direct gevolg van hun terreur in totaal vijftien doden.

Vijftien mensenlevens opgeofferd aan een ideaal - het was en is wat mij betreft onverteerbaar. De spraakmakende gemeente oordeelde evenwel opvallend mild. Natuurlijk, het geweld waarvan de terroristen zich bedienden, wilde niemand goedkeuren. Maar hun motieven konden rekenen op veel begrip. Nederland was op z'n minst medeschuldig. Het had per slot de Zuid-Molukkers begin jaren vijftig van alles beloofd en zich daar niet aan gehouden. Dus was het begrijpelijk dat de jongeren nu uit wanhoop naar de wapens grepen teneinde gehoord te worden en hun wensdroom dichterbij te brengen.

Zelfs enkele slachtoffers volgden deze logica. 'Ik vraag me af', schreef een van de voormalige treinpassagiers nog in 2013 in dagblad Trouw, 'waarom doen we elkaar dit aan? Wat hebben we geleerd en wat kunnen we doen om in het reine te komen met ons verleden? Allereerst denk ik dat het belangrijk is dat we elkaar beter leren kennen en begrijpen.' De middelen zijn verkeerd, de motieven begrijpelijk - dat werd zo'n beetje het verhaal van de Moluks-Nederlandse terroristen.

Onder ons gezegd: ik hield (en houd) niet op me daarover te verbazen. In mijn ogen verspeelt iederéén die bereid is om in naam van een Nobel Doel onschuldige medeburgers te gijzelen dan wel te doden elk inlevingsvermogen. Bovendien, als je zulke afgrijselijke methoden gebruikt teneinde je zin te krijgen, belooft dat weinig goeds voor de toekomst. Voor wat er gebeurt, mocht je ooit je nobele doel bereiken. Dus hoezo?

Maar zo simpel mag je geloof ik niet denken. Tot op de dag van vandaag hangt rond de geradicaliseerde Molukse Nederlanders een geur van slachtofferschap. En dan vooral rond het negenkoppige gezelschap dat in mei 1977 een trein liet stilstaan bij De Punt.

De feiten: bijna drie weken lang hielden deze kapers ruim vijftig passagiers gevangen, die stuk voor stuk hoegenaamd niets met de Molukse kwestie te maken hadden. Pas na oeverloos onderhandelen gaf het kabinet-Den Uyl opdracht om in te grijpen. Bij die ultrakorte, maar uiterst hardhandige bevrijdingsactie vonden twee passagiers en zes kapers de dood - tot leedwezen van in elk geval de toenmalige premier. Hij zei na afloop dat hij het geweld dat ermee gepaard was gegaan, had ervaren als 'een nederlaag'.

Die doden waren inderdaad verdrietig. En erg netjes gingen de mariniers vast niet te werk. Maar wie volstrekt onschuldige burgers van hun vrijheid meent te mogen beroven, moet misschien niet verbaasd zijn als de overheid daar op zeker moment een einde aan meent te mogen maken. Zeker als beschaafd dialogeren nergens toe heeft geleid.

Toch is dat precies wat menigeen de boven ons gestelden al sinds jaar en dag verwijt. Nieuw dieptepunt was wel het bericht dat ik dinsdag las in de Volkskrant. Namens de nabestaanden van twee gedode kapers dagvaardt advocaat Liesbeth Zegveld de Nederlandse staat. Zij is er mét hen van overtuigd dat er in deze gevallen sprake was van 'executie': de kapers zouden volkomen onnodig zijn doodgeschoten. Vandaar dat ze voor de nabestaanden een 'nog onbepaald bedrag aan schadevergoeding' zal eisen.

Tegen Het Parool had de gevierde advocate zaterdag al uitgelegd hoe de overheid tijdens voornoemde bevrijdingsactie wél had moeten handelen. Volgens haar hadden de kapers 'gewoon' kunnen worden aangehouden.

In hetzelfde interview deelde ze haar gevoelens over de nabestaanden - van de terroristen welteverstaan. 'Die families zijn zo in een hoek gedrukt. Hun kinderen, zussen, broers hadden niet dood gehoeven.' Uiteraard voegde ze daar haastig aan toe dat ze aldus de kaping niet wilde goedpraten.

Maar over die andere slachtoffers en nabestaanden, over die andere kinderen, zussen en broers, sprak ze geen woord.

Nieuw! Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden