Gesprek van de dagRacisme bestrijden

Racisme bestrijden? Alle ballen op de opvoeding

Als we racisme willen verslaan, moeten we strijden tegen de morele superioriteitsgevoelens die we allemaal onbewust van huis uit meekrijgen, betoogt Ahmed Marcouch.

De Amsterdamse voetbalclub Zeeburgia houdt een minuut stilte tegen racisme, vorig jaar november.  Beeld Hollandse Hoogte / Olivier Middendorp
De Amsterdamse voetbalclub Zeeburgia houdt een minuut stilte tegen racisme, vorig jaar november.Beeld Hollandse Hoogte / Olivier Middendorp

Racisme is geen natuurramp. En discriminatie geen natuurwet. Daarom zit ik in de commissie-Mijnals tegen discriminatie bij voetbal, samen met grootheden als Ruud Gullit, Humberto Tan en Daphne Koster. Omdat dit strafbare gedag te veranderen valt.

Zeker, racisme en discriminatie zijn alom tegenwoordig over de hele wereld. De Arnhemse immigrant Micheal Suubi vertelt in De Gelderlander: ‘Als ik iets heb geleerd van mijn leven in Afrika, is dat racisme overal is. In Oeganda is racisme onderdeel van het dagelijks leven. Met 52 verschillende stammen die samen moeten leven in één land, ken ik het van dichtbij.’

Ik zie het ook in Marokko en in Nederland, dus ik begrijp de verleiding van de retorische vraag die wij vaak horen bij bijeenkomsten: ‘Zit het niet in ons allemaal…?’ Nee! Huidskleur en seksuele geaardheid zijn niet te veranderen, maar racisme wél. Kijk naar de mensen die erin geslaagd zijn racisme en discriminatie wel degelijk te overwinnen.

Bezwerend refrein

Maar hoezo is het dan toch zo wijdverbreid en hardnekkig? Vrijwel alle kinderen krijgen vanuit de wieg een besef mee dat zij in de beste, mooiste, rijkste, veiligste of creatiefste groepen zijn geboren, en als dat allemaal niet het geval is, in elk geval wél in de groep met de meest hoogstaande moraal. ‘Ons soort mensen doet dit niet’, wie kent niet dit bezwerende refrein vanuit de kindertijd, als het gaat over het verzoek mee te mogen doen met clubjes, feestjes of schoolreisje die bij andere groeperingen gewoon zijn?

Tegen deze duidelijke boodschappen op gezette tijden kunnen wij ons wel degelijk verweren met ons gezond verstand. Maar het totaal automatische, doch misplaatste idee van superioriteit dat vanaf de wieg zonder boodschappen ingesleten raakt, is geen periodieke bittere pil, dat is een dagelijkse infuusdruppel die jarenlang onder onze huid kwam, toen wij nog geen woorden hadden om ons dit te herinneren. Wij komen er alleen bij, als wij er bewust bij stilstaan. Wat helpt, is reflecteren op ons doen en laten.

Dat doet de Nederlandse Oegandees Micheal Suubi, als hij in Arnhem sessies organiseert voor donkere mensen om hun identiteit te onderzoeken. Veel beter dan op het podium tijdens demonstraties een monoloog te houden voor de menigte, zegt hij. Dat herken ik. Ik vergelijk het vaak met de boom die zijn wortels koestert en niet van plan is de helft weg te hakken, want dan gaat de boom wankelen. Wie wankelt, heeft niet de ruimte om de ander te zien zoals die is. Maar wie zichzelf is, kan andere mensen zien als op zichzelf staande mensen, in plaats van vertegenwoordigers van andere categorieën.

Morele superioriteit

Ik kan het zeggen, want ook ik ben opgevoed met de overtuiging van de morele superioriteit van mijn geloofsgenoten en met de afkeer van Joden en homo’s, en van iedereen die anders is. Het is een rare mix van superioriteitsgevoel en angst voor identiteitsverlies, die wel twee kanten van dezelfde medaille lijken. Waar het om gaat, is dat ik erover heen kon groeien; dankzij mijn studiegenoten, dankzij mijn docenten en dankzij mijn werk bij de politie. Want zeker de politie kan dat niet hebben, superioriteitsideeën over specifieke groeperingen; het onderscheidingsvermogen tussen welwillenden en kwaadwillenden is de gouden competentie van de politie. Tussen personen, dus.

De politie was ook de trigger voor mijn zelfreflectie, toen de korpschef van Amsterdam mij afwees als woordvoerder, met als argument dat de stad niet toe was aan een Marokkaans gezicht. Ik maakte officieel bezwaar en verliet het korps, maar ik heb ook gedacht: ‘Doe ik dit zelf soms ook?’ Later, toen in Arnhem een groepering bezwaar kwam maken tegen mijn komst als burgemeester, had ik de wijsheid verworven voor mijn boodschap: ‘Wilders, welkom in mijn stad.’

Hufters

Wie discriminatie en racisme wil uitbannen, voedt kinderen op, vanaf de wieg. Daar gaan we in de commissie-Mijnals tegen voetbaldiscriminatie natuurlijk niet op wachten. Om te beginnen is discriminatie en racisme gewoon strafbaar. We moeten zo snel mogelijk af van dat vreselijke gedrag van agressieve hufters die jonge voetballers - die zeer talentvol zijn en tegelijk nog bezig om tot volle volwassenheid te komen - voor apen uit te jouwen en te bekogelen met bananen. Hoe ingenieus zij ook zijn in balbezit, hoe mooi ook hun teamwerk is en hoe prachtig ook hun goals, dat helpt niet tegen dit gewetenloze racisme. Daarom moet iedere oprechte voetballiefhebber zich daartegen kunnen keren met correcties, meldingen en aangiften, in de wetenschap dat wij als overheid hen daarin aanmoedigen, steunen en beschermen.

Dus wij gaan ervoor zorgen dat voetbalmanagers getraind worden, supporters in het gareel komen en de overtredingen bestraft worden. Niet voor niets zitten in de commissie-Mijnals ook hoogleraar sport en recht Marjan Olfers, advocaat Robert Geerlings en opleider Jeroen Visscher.

Maar het liefst zien wij de harten open gaan voor andere mensen. Want racisme en discriminatie zijn een zaak van nurture, niet van nature. Alle ballen op de opvoeding.

Ahmed Marcouch is burgemeester van Arnhem en lid van de commissie-Mijnals tegen voetbalracisme.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden